Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

यावद्द्वारि स्थितोपश्यन्महदाश्चर्यमेव च । द्वारपालौ तदा दृष्टौ कृतकौ विश्वक्मणा

yāvaddvāri sthitopaśyanmahadāścaryameva ca | dvārapālau tadā dṛṣṭau kṛtakau viśvakmaṇā

เมื่อยืนอยู่ที่ประตูและเพ่งมอง เขาได้เห็นอัศจรรย์ยิ่งนัก คือมีทวารบาลสององค์ปรากฏ ซึ่งวิศวกรรมันได้เนรมิตไว้

यावत्until, as long as
यावत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal modifier/कालवाचक)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सम्बन्धबोधक)
Formअव्यय; यावत्-तावत् सम्बन्धे काल/परिमाणवाचक (correlative: 'as long as/until')
द्वारिat the door
द्वारि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
स्थितःstanding
स्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकाले कृदन्तः (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगे 'standing'
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
महत्great
महत्:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
आश्चर्यम्wonder, marvel
आश्चर्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
एवindeed, just
एव:
Sambandha/Emphasis (Nipāta/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (particle of emphasis)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
द्वारपालौtwo door-keepers
द्वारपालौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (षष्ठी-तत्पुरुष: 'द्वारस्य पालौ'); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन
तदाthen
तदा:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal modifier/कालवाचक)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
दृष्टौwere seen
दृष्टौ:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकाले कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; कर्मणि प्रयोगे/भावे 'were seen'
कृतकौartificial, made
कृतकौ:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृतक (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण from कृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण
विश्वक्मणाby Viśvakarman
विश्वक्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्तृ/करणभावे (agent/instrument)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deductive)

Tirtha: Kedāra (gateway to Śiva-darśana)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis

Scene: At a grand doorway, Nārada looks up in wonder at two imposing gatekeepers—symmetrical, gleaming, clearly crafted with superhuman artistry—standing motionless like living statues.

N
Nārada
V
Viśvakarman
D
Dvārapāla (gatekeepers)

FAQs

Sacred space is portrayed as divinely ordered and protected; approach to Śiva is mediated by sanctified guardianship.

Kedāra kṣetra’s shrine precincts (the ‘doorway’ leading to Śiva’s darśana).

None; it highlights the sanctity and divine craftsmanship surrounding the shrine.