Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 61

दक्षयज्ञविनाशश्च कृतो हि परमाद्भुतः । कालकूटं दुःप्रसहं सर्वेषां क्षयकृन्महत्

dakṣayajñavināśaśca kṛto hi paramādbhutaḥ | kālakūṭaṃ duḥprasahaṃ sarveṣāṃ kṣayakṛnmahat

พระองค์ทรงบันดาลการพินาศแห่งยัญพิธีของทักษะอันน่าอัศจรรย์ยิ่ง และยังทรงรับมือพิษกาลกูฏอันน่าสะพรึง—ยากที่ผู้ใดจะทนได้ ใหญ่หลวงและก่อความพินาศแก่สรรพสิ่งทั้งปวง

दक्षयज्ञविनाशःthe destruction of Dakṣa’s sacrifice
दक्षयज्ञविनाशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष-यज्ञ-विनाश (प्रातिपदिक; घटकाः: दक्ष + यज्ञ + विनाश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दक्षस्य यज्ञस्य विनाशः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कृतःwas done / was accomplished
कृतः:
Karma (Predicate/कर्म-भाव)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + कृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अस्ति/अभवत् इति अध्याहारः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/indeed)
परमाद्भुतःsupremely wonderful
परमाद्भुतः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम-अद्भुत (प्रातिपदिक; घटकाः: परम + अद्भुत)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (परमश्चासौ अद्भुतः)
कालकूटम्Kālakūṭa poison
कालकूटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालकूट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दुःप्रसहम्hard to endure
दुःप्रसहम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुः-प्रसह (प्रातिपदिक; घटकाः: दुः + प्रसह)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुषः (दुःखेन प्रसह्यते इति/दुरासह)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (सामान्य), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
क्षयकृत्causing destruction
क्षयकृत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षय-कृत् (प्रातिपदिक; घटकाः: क्षय + कृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (क्षयं करोति इति)
महत्great
महत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (कालकूटम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्)

Kāla

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: A hymn-like recollection: Śiva’s fierce intervention shattering Dakṣa’s sacrificial arena, and the later cosmic moment of Śiva containing the world-threatening Kālakūṭa within himself—both invoked as proof of his wondrous power.

Ś
Śiva
D
Dakṣa
D
Dakṣa-yajña
K
Kālakūṭa (Hālāhala)

FAQs

Śiva protects cosmic order—He humbles arrogant ritualism and absorbs even world-destroying poison for the welfare of beings.

Kedārakhaṇḍa’s devotional frame glorifies Kedāra as a locus of Śiva’s saving power and fame.

No direct prescription; it references mythic acts that inspire worship and remembrance (smaraṇa) of Śiva.