Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 38

शासनं शिरसा धृत्वा देवदेवस्य शूलिनः । कालिकाऽलिहितो वीरः सर्वभूतैः समावृतः । वीरभद्रो महातेजा ययौ दक्षमखं प्रति

śāsanaṃ śirasā dhṛtvā devadevasya śūlinaḥ | kālikā'lihito vīraḥ sarvabhūtaiḥ samāvṛtaḥ | vīrabhadro mahātejā yayau dakṣamakhaṃ prati

ครั้นรับพระบัญชาของเทพเหนือเทพ ผู้ทรงตรีศูลไว้เหนือเศียร วีรบุรุษนั้น—ผู้ถูกกาลีประทับ/เจิม และถูกรายล้อมด้วยหมู่ภูตทั้งปวง—วีรภัทรผู้มีรัศมีใหญ่ก็ออกมุ่งสู่มฆะยัญญะของทักษะ

शासनम्command; order
शासनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशासन (प्रातिपदिक) < शास् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण—‘with the head’
धृत्वाhaving borne; having placed
धृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having borne/placed (on)’
देवदेवस्यof the god of gods
देवदेवस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेवदेव (प्रातिपदिक) = देव + देव
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—देवानां देवः (कर्मधारय/षष्ठ्यर्थे)
शूलिनःof the trident-bearer
शूलिनः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशूलिन् (प्रातिपदिक) < शूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘one who has a trident’
कालिकाby Kālīkā
कालिका:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootकालिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण/सहकारक (by/with Kālīkā)
अलिहितःembraced/caressed (by Kālīkā)
अलिहितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअलिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक) < आ+लिह् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण—‘embraced/licked/caressed’ (contextual)
वीरःthe hero
वीरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वभूतैःby all beings
सर्वभूतैः:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootसर्वभूत (प्रातिपदिक) = सर्व + भूत
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—सर्वाणि भूतानि (कर्मधारय)
समावृतःsurrounded
समावृतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमावृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) < सम्+आ+वृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
वीरभद्रःVīrabhadra
वीरभद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवीरभद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक) = महा + तेजस्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महत् तेजः यस्य (कर्मधारय/बहुव्रीह्यर्थे विशेषण)
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
दक्षमखम्Dakṣa’s sacrifice
दक्षमखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदक्षमख (प्रातिपदिक) = दक्ष + मख
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—दक्षस्य मखः (षष्ठी-तत्पुरुष)
प्रतिtowards
प्रति:
Adhikarana (Directional/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय, दिशार्थे (towards)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution within Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha: Kedāra (frame) / Dakṣa-yajña kṣetra (destination)

Type: kshetra

Listener: Sage-audience

Scene: Vīrabhadra bows his head as if bearing Rudra’s command like a crown; Kālī touches/marks him (tilaka/anointment), and an immense tide of bhūtas surges behind as he marches toward the blazing yajña pavilion in the distance.

V
Vīrabhadra
Ś
Śiva (Śūlin, Devadeva)
K
Kālī
B
Bhūtas
D
Dakṣa
M
Makha/Yajña

FAQs

True strength is sanctified by obedience to divine dharma; even fierce power is portrayed as disciplined service.

The Kedārakhaṇḍa context links the narrative to the Kedāra-Himalayan sacred sphere; this verse narrates movement toward Dakṣa’s yajña rather than praising a particular tīrtha.

None; it emphasizes acceptance of Śiva’s command (ājñā) as a dharmic principle.