Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53

क्षयं प्रणीता बहवस्तदानीं पेतुः पृथिव्यां निहताश्च केचित् । केचित्प्रविष्टा हि रसातलं च पलायमाना बहवस्तथैव

kṣayaṃ praṇītā bahavastadānīṃ petuḥ pṛthivyāṃ nihatāśca kecit | kecitpraviṣṭā hi rasātalaṃ ca palāyamānā bahavastathaiva

ครานั้นคนจำนวนมากถูกนำไปสู่ความพินาศ; บางพวกถูกสังหารแล้วล้มลงบนพื้นพิภพ บางพวกดิ่งลงสู่รสาตละโดยแท้ และอีกมากมายก็หนีแตกกระเจิงด้วยความหวาดกลัว

क्षयम्destruction, ruin
क्षयम्:
Gati/Karma (Goal/Object/गति-लक्ष्य)
TypeNoun
Rootkṣaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रणीताḥwere led (to)
प्रणीताḥ:
Kriya (Result-state/क्रिया-फल)
TypeVerb
Rootpra- + √nī (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
बहवःmany
बहवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तदानीम्then, at that time
तदानीम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Roottadānīm (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक adverb) = ‘at that time’
पेतुःfell
पेतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpat (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
निहताःwere slain
निहताः:
Kriya (Result-state/क्रिया-फल)
TypeVerb
Rootni- + √han (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
केचित्some
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (अनिश्चितार्थ ‘some’)
केचित्some
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रविष्टाःentered
प्रविष्टाः:
Kriya (Action/result/क्रिया-फल)
TypeVerb
Rootpra- + √viś (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात)
रसातलम्Rasātala (netherworld)
रसातलम्:
Gati/Karma (Goal/Object/गति-लक्ष्य)
TypeNoun
Rootrasātala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रसा + तल = ‘nether region’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
पलायमानाःfleeing
पलायमानाः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpalāy (धातु) + śatṛ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्
बहवःmany
बहवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
एवjust, indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/निश्चयार्थ particle)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: Aftermath and dispersal: bodies on the ground, some falling into a dark chasm symbolizing Rasātala, others running away—dust settling over a devastated field.

R
Rasātala
A
Asuras (implied combatants)

FAQs

Violence rooted in arrogance ends in ruin—death, downfall, or flight—showing the instability of power without dharma.

The larger Kedāra-khaṇḍa context relates to Kedārakṣetra, but this verse focuses on battlefield consequences rather than site-glory.

None.