Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 48

विनाम्य चापं हि तथा च तारकः स योद्धुकामः प्रविवेश सेनाम् । यथा झषो वै प्रविवेश सागरं तथा ह्यसौ दैत्यवरो महात्मा

vināmya cāpaṃ hi tathā ca tārakaḥ sa yoddhukāmaḥ praviveśa senām | yathā jhaṣo vai praviveśa sāgaraṃ tathā hyasau daityavaro mahātmā

ครั้นแล้วทารกะโก่งคันศร ปรารถนาจะรบ จึงก้าวเข้าสู่กองทัพ ดุจปลายักษ์ดำดิ่งสู่มหาสมุทร ฉันนั้นแลทายตยะผู้ประเสริฐผู้มีจิตยิ่งใหญ่ก็เป็นไป

vināmyahaving bent
vināmya:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootvi + nam (धातु) + ya (ल्यप्)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (absolutive/gerund)
cāpambow
cāpam:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootcāpa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/emphatic particle)
tathāthus
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (रीतिवाचक/manner-adverb)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
tārakaḥTāraka
tārakaḥ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Roottāraka (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्
saḥhe
saḥ:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्
yoddhu-kāmaḥdesiring to fight
yoddhu-kāmaḥ:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootyoddhu (tumun from yudh धातु) + kāma (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (योद्धुं कामः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; विशेषणम्
praviveśaentered
praviveśa:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootpra + viś (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्
senāmthe army
senām:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootsenā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्
yathāas
yathā:
Upamāna (Comparator)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय (उपमानवाचक/comparative particle)
jhaṣaḥa fish
jhaṣaḥ:
Karta (Subject of simile)
TypeNoun
Rootjhaṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्
vaiindeed
vai:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/emphatic particle)
praviveśaentered
praviveśa:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootpra + viś (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्
sāgaramthe ocean
sāgaram:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्
tathāso / likewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (रीतिवाचक/manner-adverb)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/emphatic particle)
asauthat one (he)
asau:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्
daitya-varaḥthe best of the daityas
daitya-varaḥ:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootdaitya + vara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (दैत्येषु वरः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्
mahātmāgreat-souled one
mahātmā:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootmahā + ātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (महान् आत्मा यस्य), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: Tāraka steps forward, bending his bow in a single powerful arc; behind him the army parts like waves, the simile visualized as he moves like a great fish entering the ocean of troops.

T
Tāraka
D
Daityas
A
Army (Senā)
B
Bow (Cāpa)

FAQs

Adharma may surge with confidence before its fall; the Purāṇic narrative warns that pride rushes into conflict like a fish into vast waters.

The verse is part of Kedārakhaṇḍa’s larger Kedāra sacred narrative but does not specify a particular tīrtha in this line.

None.