Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 40

रुद्रस्त्रिशूलमुद्यम्य भैरवो ह्यऽभवत्तदा । निवारितो गिरिजया वधात्तस्माच्छिवः स्वयम् । भिक्षां तस्मै ददौ वाचा अग्नये जातवेदसे

rudrastriśūlamudyamya bhairavo hya'bhavattadā | nivārito girijayā vadhāttasmācchivaḥ svayam | bhikṣāṃ tasmai dadau vācā agnaye jātavedase

รุทระยกตรีศูลขึ้น และในขณะนั้นทรงเป็นไภรวะ แต่คิริชาก็ห้ามศิวะไม่ให้ประหาร แล้วศิวะเองทรงประทานทานแก่พระอัคนี ผู้เป็นชาตเวทัสผู้รู้ทั่ว ด้วยพระวาจา

रुद्रःRudra (Śiva)
रुद्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रिशूलम्trident
त्रिशूलम्:
Karma (कर्म/Object of udyamya)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + शूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि शूलानि/त्रिशूलम्)
उद्यम्यhaving raised
उद्यम्य:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउद् + यम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
भैरवःBhairava
भैरवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (रुद्रस्य रूपविशेषः)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
निवारितःwas restrained
निवारितः:
Karta (कर्ता; कर्मणि प्रयोगे कर्तृसमान)
TypeVerb
Rootनि + वार् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गिरिजयाby Girijā (Pārvatī)
गिरिजया:
Karaṇa (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootगिरिजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
वधात्from killing
वधात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति सर्वनाम-निपातवत्; पञ्चमी-अर्थे
शिवःŚiva
शिवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (कर्ता-emphasis)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वयंकर्तृवाचक-अव्यय
भिक्षाम्alms
भिक्षाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभिक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वाचाby (his) word; verbally
वाचा:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवाच्/वाचा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अग्नयेto Agni
अग्नये:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
जातवेदसेto Jātavedas (all-knowing fire)
जातवेदसे:
Sampradāna (सम्प्रदान; apposition to अग्नये)
TypeNoun
Rootजात (प्रातिपदिक/कृदन्त from जन्) + वेदस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—जातं वेदः यस्य (अग्नेः उपाधिः)

Lomaharṣaṇa/Sūta (narration to the sages, per Māheśvarakhaṇḍa convention)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (Bhairava/Devī mediation motif)

Type: kshetra

Scene: Rudra raises the trident and becomes Bhairava; Girijā steps in, restraining him. Śiva then grants alms to Agni—by a mere utterance—transforming wrath into grace.

R
Rudra
Ś
Śiva
B
Bhairava
G
Girijā (Pārvatī)
A
Agni
J
Jātavedas

FAQs

Divine power is tempered by compassion: even fierce wrath (Bhairava) is restrained for dharmic resolution.

The Kedārakhaṇḍa context frames the episode within Kedāra’s sacred Śaiva milieu.

Bhikṣā/dāna is central; the verse highlights that a gift may be sanctioned even ‘by word’ (vācā) as divine authorization.