Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 63

अनसूया तथा शंभुं पार्वतीं च यशस्विनीम् । दृष्ट्वा नीराजयामास प्रीत्युत्कलितलोचना

anasūyā tathā śaṃbhuṃ pārvatīṃ ca yaśasvinīm | dṛṣṭvā nīrājayāmāsa prītyutkalitalocanā

อนสุยา ผู้มีเกียรติ ครั้นได้เห็นพระศัมภูและพระปารวตีผู้รุ่งเรือง ก็ทำพิธีนีราจนะถวายด้วยความปีติ ดวงตาเบิกกว้างเอ่อล้นด้วยความยินดี

अनसूयाAnasūyā
अनसूया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअनसूया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; प्रथमा (1st), एकवचनम्
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक/समुच्चयार्थक अव्यय (likewise)
शम्भुम्Śambhu (Śiva)
शम्भुम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशम्भु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः; द्वितीया (2nd), एकवचनम्
पार्वतीम्Pārvatī
पार्वतीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया, एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यशस्विनीम्glorious
यशस्विनीम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootयशस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (पार्वतीम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
नीराजयामासperformed ārati (waved lights)
नीराजयामास:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootनि-राज् (धातु)
Formलिट् (परिपूर्णभूत/Perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
प्रीत्युत्कलितलोचनाwhose eyes were widened with joy
प्रीत्युत्कलितलोचना:
Viśeṣaṇa (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootप्रीति (प्रातिपदिक) + उत्कलित (कृदन्त) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (प्रीत्या उत्कलिते लोचने यस्याः); स्त्रीलिङ्गः; प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (अनसूया)

Lomaśa (deduced from immediate narrative context in Kedārakhaṇḍa; speaker label appears at 65)

Tirtha: Kedāra / Kedārakṣetra

Type: kshetra

Scene: Anasūyā stands close to the sanctum, eyes widened and moist with joy, gently waving the lamp before Śambhu and Pārvatī; her face radiates reverence and tender devotion.

A
Anasūyā
Ś
Śambhu (Śiva)
P
Pārvatī

FAQs

Pure-hearted devotion naturally expresses itself through reverent acts like nīrājana, accompanied by heartfelt joy.

The Kedārakhaṇḍa setting frames these acts as part of Kedāra’s sacred devotional milieu.

Nīrājana (waving of lights) is described as the devotional honor offered upon beholding the deities.