Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

गतेषु तेषु सर्वेषु समाधिस्थोऽभवद्भवः । आत्मानमात्मना कृत्वा आत्मन्येन विचंतयन्

gateṣu teṣu sarveṣu samādhistho'bhavadbhavaḥ | ātmānamātmanā kṛtvā ātmanyena vicaṃtayan

ครั้นเมื่อทุกหมู่จากไปแล้ว ภวะ (พระศิวะ) ก็ยังตั้งมั่นในสมาธิ ทำอาตมันด้วยอาตมันเอง แล้วพิจารณาอยู่แต่ในอาตมันเท่านั้น

गतेषुwhen (they) had gone
गतेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootगत (प्रातिपदिक; गत = √गम् (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘तेषु’ इत्यस्य विशेषण
तेषुin/among them
तेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (pronoun)
सर्वेषुall (of them)
सर्वेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
समाधिस्थःsituated in samādhi
समाधिस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमाधि-स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—समाधिस्थ (सप्तमी-तत्पुरुषः: समाधौ स्थितः)
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भवःBhava (Śiva)
भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक; शिवनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आत्मानम्the self
आत्मानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आत्मनाby the self
आत्मना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Root√कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
आत्मनिin the self
आत्मनि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
एनby this/thereby
एन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एना/एन/एनेन-रूप)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (pronoun; ‘by this/thereby’)
विचिन्तयन्contemplating
विचिन्तयन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√चिन्त् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमानकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मुख्यक्रियासापेक्षः (while contemplating)

Sūta narrating

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: After the devas depart, the scene empties: Śiva alone, immovable in samādhi; the environment becomes symbolic—still air, muted colors, a sense of the cosmos folding inward; the ‘Self contemplating the Self’ is shown through concentric halos or inward-turning gaze.

B
Bhava (Śiva)
S
Samādhi
Ā
Ātman

FAQs

Liberating contemplation is inward: the Self is both the path and the goal, stabilized through samādhi.

The verse occurs within Kedārakhaṇḍa, associated with Kedāra’s sanctity, but its focus is metaphysical meditation rather than a site’s merit.

No external ritual; it points to samādhi and inner self-contemplation (ātma-vicāra).