Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 61

यज्ञो हि सत्यं लोके त्वं स त्वं देववरेश्वर । अनाहूतोऽसि तेनाद्य पित्रा मे दृष्टचारिणा । तत्सर्वं ज्ञातुमिच्छामि तस्य भावं दुरात्मनः

yajño hi satyaṃ loke tvaṃ sa tvaṃ devavareśvara | anāhūto'si tenādya pitrā me dṛṣṭacāriṇā | tatsarvaṃ jñātumicchāmi tasya bhāvaṃ durātmanaḥ

‘ในโลกนี้ ยัญถือเป็นกรรมศักดิ์สิทธิ์อันทรงสัจจะ และพระองค์เองคือสัจจะนั้น โอ้พระผู้เป็นใหญ่ผู้ประเสริฐเหนือเทพทั้งปวง แต่วันนี้บิดาของข้าผู้ประพฤติวิปลาสกลับมิได้เชิญพระองค์ ข้าปรารถนาจะรู้ให้สิ้น—เจตนาของผู้มีใจชั่วผู้นั้นคืออะไร?’

यज्ञःsacrifice
यज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karta (Predicate/विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय (predicate nominative)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
सःhe/that (one)
सः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम-रूप
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुनरुक्ति-बलार्थ (emphatic)
देववरईश्वरO Lord of the best of gods
देववरईश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (देवानां वरः; तेषाम् ईश्वरः)
अनाहूतःuninvited
अनाहूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्-आ-हू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle, क्त) नकार-निषेधपूर्वक; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (त्वम्)
असिare
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
तेनby him/therefore
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: today/now)
पित्राby (my) father
पित्रा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम (enclitic)
दृष्टचारिणाby the one of (strict/observant) conduct
दृष्टचारिणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootदृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; तत्पुरुषः (दृष्टं चारित्रं यस्य/दृष्टचारिन् = one of observed conduct) विशेषण (पित्रा)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम-रूप
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (तत्)
ज्ञातुम्to know
ज्ञातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अव्ययवत्; क्रियार्थ (to know)
इच्छामिI wish/desire
इच्छामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
भावम्intention, attitude, state
भावम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
दुरात्मनःof the evil-souled one
दुरात्मनः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदुरात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; बहुव्रीहिः (दुष्टा आत्मा यस्य सः)

Satī

Scene: Satī proclaims: ‘Yajña is truth—and you are that Truth’; she points toward Śiva with reverence and indignation. A faint vision of Dakṣa’s yajña appears as a distant, prideful spectacle.

S
Satī
Ś
Śiva (Maheśa)
D
Dakṣa
Y
Yajña

FAQs

Sacred rites become hollow when pride overrides reverence; dharma in yajña requires honoring the highest truth, not social ego.

The Kedārakhaṇḍa context frames the narrative, but the verse itself centers on the Dakṣa-yajña episode rather than a named tīrtha.

Implicitly, that yajña must be conducted with proper honor to divinity; no explicit vrata/dāna/snānā instruction appears.