Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 93

तथेति मत्वा गुरुणा सहैव राजा सुराणां सहसा जगाम । स्वकार्यकामो हि तथा पुरंदरो ययौ पुरीं संयमिनीं तदानीम्

tatheti matvā guruṇā sahaiva rājā surāṇāṃ sahasā jagāma | svakāryakāmo hi tathā puraṃdaro yayau purīṃ saṃyaminīṃ tadānīm

ครั้นคิดว่า “เป็นดังนั้นเถิด” ราชาแห่งเทวะก็รีบออกเดินทางพร้อมพระคุรุ ด้วยความมุ่งหมายจะให้กิจของตนสำเร็จ ปุรันทร (พระอินทร์) จึงไปยังสํยมินี นครแห่งสังยมนะ อันเป็นที่ประทับของพระยม ในกาลนั้นเอง

तथाthus
तथा:
Sambandha (Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: ‘thus’)
इतिthus/so (quoting)
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
मत्वाhaving thought
मत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ‘having thought/considered’
गुरुणाwith the teacher
गुरुणा:
Sahakari (Associate/सहकारी)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahakari (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय/उपसर्गसदृश (postposition: ‘with’)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सुराणाम्of the gods
सुराणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
सहसाquickly
सहसा:
Sambandha (Manner)
TypeIndeclinable
Rootसहस (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb: ‘suddenly/quickly’)
जगामwent
जगाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
स्वकार्यकामःdesirous of his own task
स्वकार्यकामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य कार्यम्) + कामः (desirous)
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/Reason)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle)
तथाthus
तथा:
Sambandha (Manner)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
पुरंदरःPurandara (Indra)
पुरंदरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरंदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; इन्द्रस्य नाम
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
पुरीम्to the city
पुरीम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
संयमिनीम्Saṃyaminī (Yama’s city)
संयमिनीम्:
Karma (Goal-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसंयमिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (पुरीम्)
तदानीम्at that time
तदानीम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदानीम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: ‘then/at that time’)

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa by Mahēśvara-khaṇḍa convention)

Tirtha: Saṃyaminī

Type: kshetra

Scene: Indra and Bṛhaspati depart swiftly from Svarga, moving through cosmic space toward a stern, orderly city—Saṃyaminī—guarded and luminous with austere grandeur.

I
Indra
B
Bṛhaspati
P
Purandara
S
Saṃyaminī
Y
Yama

FAQs

Serious moral disputes are to be resolved by approaching dharma’s proper adjudicator with humility and urgency.

No earthly tīrtha is named; Saṃyaminī is presented as Yama’s domain within the narrative.

None; it is a narrative transition describing a journey for dharmic resolution.