Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

प्राकारमारुह्य तदा हि संभ्रमाद्दैत्याः सुरेशं प्रति हंतुकामाः । यावत्प्रविष्टा ह्यमरावतीं तां शून्यामपश्यन्परितुष्टमानसाः

prākāramāruhya tadā hi saṃbhramāddaityāḥ sureśaṃ prati haṃtukāmāḥ | yāvatpraviṣṭā hyamarāvatīṃ tāṃ śūnyāmapaśyanparituṣṭamānasāḥ

ครั้นแล้วด้วยความตื่นเต้น เหล่าไทตยะปีนขึ้นสู่เชิงเทิน ตั้งใจจะประหารจอมแห่งเทวะ; แต่เมื่อเข้าไปในอมราวตีแห่งนั้น กลับเห็นว่างเปล่า จิตใจก็ยินดีพอใจ

प्राकारम्rampart/wall
प्राकारम्:
Karma (object of climbing)
TypeNoun
Rootप्राकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आरुह्यhaving climbed
आरुह्य:
Pūrvakāla-kriyā (prior action)
TypeVerb
Rootआ + रुह् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable in use)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात
संभ्रमात्from agitation/haste
संभ्रमात्:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeNoun
Rootसंभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ (cause)
दैत्याःdaityas/demons
दैत्याः:
Karta
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सुरेशम्lord of the gods (Indra)
सुरेशम्:
Karma (intended object)
TypeNoun
Rootसुरेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Gati/Direction marker
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formदिशावाचक-अव्यय
हन्तु-कामाःwishing to kill
हन्तु-कामाः:
Karta (qualifier)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तुमुन्-अन्त ‘हन्तुम्’ + ‘काम’
यावत्when/as soon as
यावत्:
Sambandha (correlative)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय (correlative/limit: ‘as far as/when’)
प्रविष्टाःentered
प्रविष्टाः:
Karta (in subordinate clause)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past participle used finitely), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘entered’
हिindeed
हि:
Sambandha/Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात
अमरावतीम्Amarāvatī (Indra’s city)
अमरावतीम्:
Karma (object of entering/seeing)
TypeNoun
Rootअमरावती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ताम्that
ताम्:
Karma (apposition)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शून्याम्empty
शून्याम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
अपश्यन्saw
अपश्यन्:
Kriya
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
परितुष्ट-मानसाःwith delighted minds
परितुष्ट-मानसाः:
Karta (qualifier)
TypeAdjective
Rootपरि + तुष् (धातु) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘परितुष्टं मनः येषाम्’ (having satisfied minds)

Lomaśa (deduced; Māheśvara-khaṇḍa dialogues commonly relayed by Sūta/Lomaśa to sages; explicit speakers begin at v.45)

Listener: Atri

Scene: Daityas swarm up glittering ramparts, then pour into silent streets and empty halls of Amarāvatī; their faces shift from ferocity to smug satisfaction at the deserted city.

D
Daitya
S
Sureśa (Indra)
A
Amarāvatī

FAQs

Worldly triumph can intoxicate the mind; satisfaction born from conquest is unstable and sets the stage for later karmic reversal.

No tīrtha is directly named in this verse; it functions as narrative context within the Kedāra-khaṇḍa’s sacred landscape.

None in this verse; it describes an event (entry into Amarāvatī).