Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 155

कृत्वा ब्राह्मणमाचार्यमृत्विजः षोडशाऽभवन् । सुपरीक्षितेन तेनैव भार्गवेण महात्मना

kṛtvā brāhmaṇamācāryamṛtvijaḥ ṣoḍaśā'bhavan | suparīkṣitena tenaiva bhārgaveṇa mahātmanā

เมื่อแต่งตั้งพราหมณ์ภารควะผู้นั้นเป็นอาจารย์แล้ว ก็มีฤตวิช (ปุโรหิตประกอบยัญ) สิบหกท่าน ซึ่งล้วนผ่านการคัดเลือกและตรวจสอบอย่างรอบคอบโดยภารควะมหาตมะ (ศุกราจารย์) นั้นเอง

कृत्वाhaving made/appointed
कृत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
ब्राह्मणम्a Brahmin
ब्राह्मणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आचार्यम्as teacher/preceptor
आचार्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआचार्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (predicate-object with कृत्वा)
ऋत्विजःthe priests
ऋत्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
षोडशsixteen
षोडश:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootषोडश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (to ऋत्विजः)
अभवन्became/were
अभवन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
सुपरीक्षितेनby the well-examined/fully qualified
सुपरीक्षितेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + परीक्षित (कृदन्त from परि-ईक्ष्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to भार्गवेण); समासः—कर्मधारयः (सु + परीक्षितः)
तेनby him/that one
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
एवindeed/alone
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
भार्गवेणby Bhārgava (descendant of Bhṛgu)
भार्गवेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
महात्मनाby the great-souled
महात्मना:
Karana (Qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to भार्गवेण)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Tirtha: Gurukulya

Type: kshetra

Scene: Śukra (Bhārgava) is installed as ācārya; sixteen ṛtviks stand arranged with ritual implements, indicating a fully constituted śrauta team for Aśvamedha.

Ś
Śukra (Bhārgava)
B
Bali
Ṛtvijas
Ā
Ācārya

FAQs

Sacred rites require qualified leadership; proper appointment of priests safeguards dharma.

The ritual is implied to occur in the Narmadā-side mahātīrtha context already established.

Appointment of an ācārya and establishment of sixteen ṛtvijas (officiants) for the sacrifice.