Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

सोऽस्मिन्राष्ट्रे प्रतिष्ठाप्यस्त्वरितेनैव निर्जराः । एकोनमश्वमेधानां शतं तेन महात्मना । कृतमस्ति महाभागा नहुषेण च यज्वना

so'sminrāṣṭre pratiṣṭhāpyastvaritenaiva nirjarāḥ | ekonamaśvamedhānāṃ śataṃ tena mahātmanā | kṛtamasti mahābhāgā nahuṣeṇa ca yajvanā

“ฉะนั้น โอ้ผู้เป็นอมตะทั้งหลาย จงสถาปนาเขาในราชอำนาจนี้โดยเร็วเถิด เพราะนหุษะ ผู้เป็นมหาตมะและยัชมานผู้มีบุญ ได้ประกอบอัศวเมธยัญญะครบเก้าสิบเก้าครั้ง คือขาดจากร้อยเพียงหนึ่ง”

सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग (contextual), सप्तमी (locative), एकवचनम्
राष्ट्रेkingdom, realm
राष्ट्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्
प्रतिष्ठाप्यःshould be स्थापित/installed
प्रतिष्ठाप्यः:
Kriya (Obligation predicate)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + प्रति (उपसर्ग) + णिच् (causative) + तव्यत् (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; विधेयविशेषणम् (सः)
त्वरितेनquickly, with haste
त्वरितेन:
Karana (Manner/करण)
TypeAdjective
Rootत्वरित (प्रातिपदिक; त्वर् धातु + क्त)
Formक्तान्त कृदन्त used adjectivally, नपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचनम्; क्रियाविशेषणभावे (as adverbial instrumental: quickly)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
निर्जराःthe immortals (gods)
निर्जराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्जर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्
एकोनम्one less (than)
एकोनम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक + ऊन (प्रातिपदिकौ)
Formकर्मधारयसमास (एकेन ऊनम् = one less), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (शतम्)
अश्वमेधानाम्of Aśvamedha sacrifices
अश्वमेधानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअश्वमेध (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (अश्वस्य मेधः), पुल्लिङ्ग, षष्ठी (genitive), बहुवचनम्
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
तेनby him
तेन:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया, एकवचनम्
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक; महा + आत्मन्)
Formकर्मधारयसमास (महान् आत्मा यस्य), पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचनम्
कृतम्done, performed
कृतम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formक्तान्त कृदन्त used as noun/predicate, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
महाभागाःO fortunate ones
महाभागाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक; महा + भाग)
Formकर्मधारयसमास, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; सम्बोधनार्थे (vocative sense in context)
नहुषेणby Nahuṣa
नहुषेण:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootनहुष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचनम्
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
यज्वनाby the sacrificer
यज्वना:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootयज्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचनम्

Nārada

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis/śrotṛs (implied)

Scene: Devas hasten to enthrone Nahūṣa; a radiant coronation scene is implied, with sacrificial horses and yajña imagery symbolically behind him, emphasizing ninety-nine Aśvamedhas as his credential.

N
Nārada
N
Nahūṣa
D
Devas
A
Aśvamedha

FAQs

Great authority is linked to accumulated merit (puṇya) and yajña—sacrifice undertaken in the spirit of dharma.

No single tīrtha is specified; the verse emphasizes yajña-based merit within the Kedārakhaṇḍa storyline.

Aśvamedha (horse sacrifice) is referenced as a royal yajña signifying immense merit; no direct instruction is given here.