Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

तदा महोत्सवो विप्रा देवलोके महानभूत् । शंखाश्च पटहाश्चैव मृदंगा मुरजा अपि । तथानकाश्च भेर्यश्च नेदुर्दुंदुभयः समम्

tadā mahotsavo viprā devaloke mahānabhūt | śaṃkhāśca paṭahāścaiva mṛdaṃgā murajā api | tathānakāśca bheryaśca nedurduṃdubhayaḥ samam

โอ้ท่านวิปรา ครั้งนั้นในเทวโลกได้เกิดมหามโหตสวะอันยิ่งใหญ่ สังข์ ปะทะหะ มฤทังคะ มุรชะ ทั้งนากะและเภรี พร้อมดุนทุภี ต่างกึกก้องประสานเสียงพร้อมกัน

तदाthen
तदा:
Time (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक)
महोत्सवःa great festival
महोत्सवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + उत्सव (प्रातिपदिके)
Formसमासः: महान् उत्सवः (कर्मधारय); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
विप्राःO brāhmaṇas / brāhmaṇas
विप्राः:
Addressed/Participant (सम्बोधन/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; सम्भोधनार्थे अपि प्रयुज्यते
देवलोकेin the world of the gods
देवलोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवलोक (प्रातिपदिक)
Formसमासः: देवानां लोकः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
महान्great
महान्:
Qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम् (महोत्सवस्य)
अभूत्was; occurred
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन
शंखाःconches
शंखाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
and
:
Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formअव्यय (समुच्चय)
पटहाःkettledrums
पटहाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपटह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
and
:
Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formअव्यय (समुच्चय)
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (निपात)
Formअव्यय (अवधारण)
मृदंगाःmṛdaṅga drums
मृदंगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृदंग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
मुरजाःmuraja drums
मुरजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुरज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
अपिalso
अपि:
Addition (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
Formअव्यय (समुच्चय)
तथाlikewise
तथा:
Addition (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/तुल्यतावाचक)
अनकाःanaka drums
अनकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
and
:
Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formअव्यय (समुच्चय)
भेर्यःkettle-drums (bherīs)
भेर्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभेरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
and
:
Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formअव्यय (समुच्चय)
नेदुःresounded
नेदुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनद् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन
दुंदुभयःdundubhi drums
दुंदुभयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुंदुभि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; (पाठे ‘दुंदुभयः’ = दुंदुभयः/दुंदुभयः इति बहुवचनरूपम्)
समम्together; in unison
समम्:
Manner (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसमम् (अव्यय)
Formअव्यय (समानार्थक क्रियाविशेषण)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Listener: Brāhmaṇas addressed ('viprāḥ')

Scene: A grand celestial festival: conches blown, kettle-drums and dundubhis thunder in unison; musicians with mṛdaṅga and muraja; the sky over devaloka vibrates with auspicious sound.

D
Devaloka (heaven)
Ś
Śaṅkha
P
Paṭaha
M
Mṛdaṅga
M
Muraja
B
Bherī
D
Dundubhi

FAQs

When dharma is restored, even the heavens celebrate; cosmic order is marked by sacred sound and joy.

The Kedārakhaṇḍa frames the episode within Kedāra’s sacred landscape, though this verse depicts Devaloka’s celebration.

No direct rite is prescribed; the verse depicts auspicious musical celebration (maṅgala-vādya) as a sign of victory.