Previous Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 107

गगनमथ जगाहे मंदमंदं महात्मा ह्यसुरगणसमेतो विश्वरूपं जिघांसुः । त्रिशिखमपरमुग्रं गृह्य संदेशचेष्टादशनविकृतवक्त्रो योद्धुकामो हरिं सः

gaganamatha jagāhe maṃdamaṃdaṃ mahātmā hyasuragaṇasameto viśvarūpaṃ jighāṃsuḥ | triśikhamaparamugraṃ gṛhya saṃdeśaceṣṭādaśanavikṛtavaktro yoddhukāmo hariṃ saḥ

ครั้นนั้นมหาตมะอสูรผู้นั้น พร้อมหมู่อสูรทั้งหลาย มุ่งหมายจะประหารพระวิษณุผู้มีรูปเป็นสากล จึงค่อย ๆ ย่างเข้าสู่เวหา ถือศูลสามง่ามอันน่าสะพรึงยิ่ง ใบหน้าบิดเบี้ยวด้วยท่าทางอันน่ากลัว และปรารถนาจะรบกับพระหริ

गगनम्the sky
गगनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/sequence particle)
जगाहेentered/plunged into
जगाहे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगाह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मन्दमन्दम्very slowly/gently
मन्दमन्दम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (reduplicated adverb: gently, slowly)
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—महत् + आत्मन् (महान् आत्मा)
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/emphatic particle)
असुरगणसमेतःaccompanied by a host of Asuras
असुरगणसमेतः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअसुरगण + समेत (सम्+इ धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—असुरगणेन समेतः (instrumental-tatpuruṣa)
विश्वरूपम्Viśvarūpa (the universal-formed one)
विश्वरूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्वरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—विश्वं रूपं यस्य/विश्वं रूपम्
जिघांसुःdesiring to kill
जिघांसुः:
Karta (Agent-intent/कर्तृभाव)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → जिघांसु (सन्-इच्छार्थक desiderative)
Formसन्नन्त-धातुजन्य इच्छार्थक कृदन्त (desiderative adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘हन्तुम् इच्छन्’
त्रिशिखम्the three-crested (weapon/thing)
त्रिशिखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि + शिख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगुसमासः—त्रयः शिखाः यस्य/त्रिशिखम्
अपरम्another
अपरम्:
Karma (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
उग्रम्fierce
उग्रम्:
Karma (Qualifier of object/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
गृह्यhaving taken
गृह्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) → गृह्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive), ‘गृहीत्वा’
संदेशचेष्टादशनविकृतवक्त्रःwhose face was distorted by teeth in message-gestures (grimacing)
संदेशचेष्टादशनविकृतवक्त्रः:
Karta (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसंदेश + चेष्टा + दशन + विकृत + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (वक्त्रं यस्य ...), ‘संदेशचेष्टया दशनैः विकृतं वक्त्रं यस्य’
योद्धुकामःeager to fight
योद्धुकामः:
Karta (Qualifier of subject/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootयोद्धु (युध् धातोः तुमुन्) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—योद्धुं कामः (infinitive-tatpuruṣa)
हरिम्Hari (Viṣṇu)
हरिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa tradition in Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Scene: A towering asura rises into the sky with demon hosts, gripping a three-pointed trident; his face contorts with grim intent as he seeks to strike Viṣṇu in universal form.

K
Kālanemi (implied)
A
Asuras
H
Hari (Viṣṇu)
V
Viśvarūpa
T
Trident (triśikha)

FAQs

Hostility toward the Lord arises from delusion; the Universal Form remains unthreatened though attacked by the violent-minded.

The Kedāra Khaṇḍa provides the pilgrimage-frame connected with Kedāra’s sacred region, while the verse narrates the cosmic battle episode.

None.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App