Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 70

आलोकितास्तथा देवास्तया लक्ष्म्या श्रियान्विताः । सञ्जातास्तत्क्षणादेव राज्य लक्षणलक्षिताः । दैत्यास्ते निःश्रिका जाता ये श्रियाऽनवलोकिताः

ālokitāstathā devāstayā lakṣmyā śriyānvitāḥ | sañjātāstatkṣaṇādeva rājya lakṣaṇalakṣitāḥ | daityāste niḥśrikā jātā ye śriyā'navalokitāḥ

เหล่าเทวะที่ลักษมีทอดพระเนตร ก็พลันบังเกิดความรุ่งเรือง มีสิริสมบัติ และปรากฏลักษณะแห่งราชอำนาจ; ส่วนเหล่าไทตยะที่ศรีมิได้เหลียวแล กลับสิ้นรัศมี ไร้โชคและทรัพย์

आलोकिताःlooked upon
आलोकिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ-लोक् (धातु) → आलोकित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural qualifying देवाः
तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअन्वय/तुलनावाचक अव्ययम्
देवाःthe gods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural
तयाby her
तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; instrumental singular
लक्ष्म्याby Lakṣmī
लक्ष्म्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; instrumental singular (apposition to तया)
श्रियाwith prosperity
श्रिया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; instrumental singular (with)
अन्विताःendowed (with)
अन्विताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः: श्री-अन्विताः (श्रिया अन्विताः)
सञ्जाताःbecame
सञ्जाताः:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeAdjective
Rootसम्-जन् (धातु) → सञ्जात (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural (predicate)
तत्that
तत्:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे; (समासपूर्वपद)
क्षणात्from that moment
क्षणात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ablative singular; समासः: तत्-क्षणात् (तस्मिन् क्षणे/ततः क्षणात्)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपातः
राज्यroyal power, sovereignty
राज्य:
Sambandha (Genitival/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे; (समासपूर्वपद)
लक्षणmarks, signs
लक्षण:
Sambandha (Genitival/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे; (समासमध्यपद)
लक्षिताःmarked with signs of kingship
लक्षिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootलक्ष् (धातु) → लक्षित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; समासः: राज्य-लक्षण-लक्षिताः (राज्यस्य लक्षणैः लक्षिताः)
दैत्याःthe Daityas
दैत्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; pronoun nominative plural (apposition)
निःश्रिकाःdevoid of fortune
निःश्रिकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिःश्रीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः: निः-श्रीकाः (येषां श्रीः नास्ति)
जाताःbecame
जाताः:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; predicate adjective
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; relative pronoun nominative plural
श्रियाby Lakṣmī/fortune
श्रिया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; instrumental singular
अनवलोकिताःnot looked upon
अनवलोकिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन-आ-लोक् (धातु) → अनवलोकित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural qualifying ये

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Scene: Lakṣmī’s eyes cast a selective, luminous glance: the Devas she looks upon immediately shine with regal marks—crowns, halos, confident posture—while the unglanced Daityas appear dimmed, their ornaments dulled and faces fallen.

L
Lakṣmī (Śrī)
D
Devas
D
Daityas

FAQs

Prosperity and authority are portrayed as expressions of Śrī’s grace; losing alignment with dharma results in loss of splendor.

The setting is the Kedāra region praised in Kedārakhaṇḍa, where divine events are narrated to magnify the sanctity of the locale.

No explicit ritual instruction is given; the verse describes the theological principle of Śrī’s bestowal.