Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

ब्रह्मा विष्णुः सुरेंद्रश्च लोकपालाः सहर्षयः । यक्षा विद्याधराः सिद्धा गंधर्वाप्सरसां गणाः । उत्थिताश्चैव ते सर्वे निद्रापरिगता इव

brahmā viṣṇuḥ sureṃdraśca lokapālāḥ saharṣayaḥ | yakṣā vidyādharāḥ siddhā gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ | utthitāścaiva te sarve nidrāparigatā iva

พระพรหม พระวิษณุ พระอินทร์ผู้เป็นจอมเทวะ และโลกบาลผู้พิทักษ์ทิศทั้งหลายพร้อมฤๅษี; ยักษ์ วิทยาธร สิทธะ และหมู่คณะคนธรรพ์กับอัปสร—ทั้งหมดลุกขึ้นราวกับตื่นจากนิทรา

brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Nominative singular masculine
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Nominative singular masculine
surendraḥIndra, lord of the gods
surendraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘surāṇām indraḥ’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; Nominative singular masculine
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
lokapālāḥguardians of the worlds
lokapālāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक) + pāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘lokasya pālāḥ’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः; Nominative plural masculine
saharṣayaḥtogether with the sages
saharṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsa (अव्यय-पूर्वपद) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘सह ऋषयः’ (with the sages) इति सह-समास/उपपद-तत्पुरुषः; Nominative plural masculine
yakṣāḥyakṣas
yakṣāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; Nominative plural masculine
vidyādharāḥvidyādharas
vidyādharāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvidyā (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘vidyāṃ dharanti’ इति उपपद-तत्पुरुषः; Nominative plural masculine
siddhāḥsiddhas
siddhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsiddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; Nominative plural masculine
gaṃdharvagandharvas
gaṃdharva:
Sambandha (Compound member)
TypeNoun
Rootgaṃdharva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे; समासाङ्ग (compound member)
apsarasāmof the apsarases
apsarasām:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootapsaras (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; Genitive plural feminine
gaṇāḥgroups, hosts
gaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; Nominative plural masculine
utthitāḥarisen, stood up
utthitāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootutthita (कृदन्त; ud-√sthā (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; past passive participle; Nominative plural masculine (having risen)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphasis)
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; Pronoun; Nominative plural masculine
sarveall
sarve:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; agrees with ‘te’; Nominative plural masculine
nidrāparigatāḥovercome by sleep
nidrāparigatāḥ:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootnidrā (प्रातिपदिक) + parigata (कृदन्त; pari-√gam (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘nidrāyāḥ parigatāḥ’/‘nidrā-parigata’ (overcome by sleep) इति तत्पुरुषः; Nominative plural masculine
ivaas if
iva:
Sambandha (Comparison)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्ययम् (particle of comparison)

Lomaśa

Tirtha: Kedāra

Type: kshetra

Listener: Sages/devotees in frame

Scene: A vast celestial gathering rises as if awakening: Brahmā, Viṣṇu, Indra, lokapālas, sages, Yakṣas, Vidyādharas, Siddhas, Gandharvas, and Apsarases—faces shifting from stupor to alert wonder.

B
Brahmā
V
Viṣṇu
I
Indra
L
Lokapāla
Ṛṣi
Y
Yakṣa
V
Vidyādhara
S
Siddha
G
Gandharva
A
Apsaras

FAQs

When the Lord restores balance, the entire cosmos—from major deities to celestial hosts—returns to awareness and order.

The Kedāra region is the overarching sacred context; the verse lists cosmic witnesses rather than naming a specific tirtha.

None; it describes the narrative aftermath of divine protection.