Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 62

विचचार तदा मत्तः किलाहं वारणो यथा । कृत्याकृत्यविचारेण विमुक्तोऽतीव गर्वितः

vicacāra tadā mattaḥ kilāhaṃ vāraṇo yathā | kṛtyākṛtyavicāreṇa vimukto'tīva garvitaḥ

แล้วข้าพเจ้าก็เที่ยวเร่ร่อนดุจช้างคลุ้มคลั่ง; หลุดพ้นจากการพิจารณาว่าสิ่งใดควรหรือไม่ควรทำ และพองโตด้วยความทะนงยิ่งนัก

विचचारwandered/roamed
विचचार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-चर् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
मत्तःintoxicated/mad
मत्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; विशेषणम् (adjective)
किलindeed/it is said
किल:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपातः (particle; emphasis/hearsay)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st case), एकवचनम्
वारणःelephant
वारणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवारण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st case), एकवचनम्
यथाas/like
यथा:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्ययम् (comparative particle)
कृत्य-अकृत्य-विचारेणby the consideration of what should/should not be done
कृत्य-अकृत्य-विचारेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकृत्य (प्रातिपदिक) + अकृत्य (प्रातिपदिक) + विचार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd case), एकवचनम्; समासः (द्वन्द्वः) ‘कृत्य’+‘अकृत्य’ (द्वन्द्व) ततः ‘विचार’ इति षष्ठी-तत्पुरुषभावः (कृत्याकृत्यस्य विचारः)
विमुक्तःfreed/released
विमुक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-मुच् (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; विशेषणम्
अतीवexceedingly
अतीव:
Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्ययम् (intensifier adverb)
गर्वितःproud/arrogant
गर्वितः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगर्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; विशेषणम्

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A lone figure roams wildly like a rutting elephant, eyes unfocused, ornaments disheveled; the landscape blurs to show inner confusion, with shadowy forms of ‘kārya/akārya’ slipping away.

FAQs

When pride destroys moral discernment, a person becomes reckless; dharma requires humility and discrimination.

No holy site is referenced; the verse teaches ethical discernment.

No ritual is prescribed; it is a behavioral admonition.