Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 29

श्रीमार्कंडेय उवाच । सप्तकल्पान्तरे नाभूत्कोपींद्रद्युम्नसंज्ञितः । भूपाल किमहं वच्मि तवान्यत्पृच्छ संशयम्

śrīmārkaṃḍeya uvāca | saptakalpāntare nābhūtkopīṃdradyumnasaṃjñitaḥ | bhūpāla kimahaṃ vacmi tavānyatpṛccha saṃśayam

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า “เมื่อสิ้นสุดเจ็ดกัลป์ ก็หาได้มีผู้ใดชื่ออินทรทยุมน์ไม่เลย โอ้พระราชา เราจะกล่าวอะไรยิ่งไปกว่านี้เล่า จงถามข้อสงสัยอื่นของท่านเถิด”

श्रीमार्कण्डेयःthe venerable Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formसमास: कर्मधारय (श्रीमान् मार्कण्डेयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सप्तकल्पान्तरेin the interval of seven kalpas
सप्तकल्पान्तरे:
Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष (सप्तानां कल्पानाम् अन्तरे); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
अभूत्was / existed
अभूत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ् (Aorist/Imperfect past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कोपींद्रद्युम्नसंज्ञितःsome (person) named Indradyumna
कोपींद्रद्युम्नसंज्ञितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकोपि (प्रातिपदिक) + इंद्रद्युम्न (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त, √ज्ञा धातु)
Formसमास: कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय (इंद्रद्युम्न-संज्ञितः = named Indradyumna; कोपि = some); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
भूपालO king
भूपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभूपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
किम्what
किम्:
Praśna (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग (interrogative particle used adverbially)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
वच्मिsay
वच्मि:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्, उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (वच्मि = I say)
तवof you / to you
तव:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
अन्यत्something else
अन्यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (other thing)
पृच्छask
पृच्छ:
Kriyā (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootपृच्छ् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
संशयम्doubt
संशयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Mārkaṇḍeya

Listener: Śaunaka and sages (implied frame)

Scene: Mārkaṇḍeya, serene and authoritative, speaks of seven kalpa-endings; behind him, a symbolic backdrop suggests cosmic cycles—fading crowns, dissolving cities, and a vast sky—while the king appears stunned.

M
Mārkaṇḍeya
I
Indradyumna
K
Kalpa

FAQs

Across kalpas, worldly identity dissolves; lasting value lies in dharma, devotion, and the spiritual record upheld by sages.

No tīrtha is directly glorified in this verse; the broader episode is linked to Naimiṣāraṇya through Mārkaṇḍeya.

None; it invites further questioning to remove doubt (saṁśaya-nivṛtti).