Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 15

अलक्ष्यमिति वा मत्वा महेशानं महामते । ततः किमर्थ दाशार्हं न स्तौषि पुरुषोत्तमम्

alakṣyamiti vā matvā maheśānaṃ mahāmate | tataḥ kimartha dāśārhaṃ na stauṣi puruṣottamam

หรือหากเจ้า โอ้ผู้มีปัญญายิ่ง เห็นว่าพระมเหศานะเป็นผู้พ้นจากการหยั่งรู้ แล้วเหตุใดเจ้าจึงไม่สรรเสริญทาศารหะ ผู้เป็นปุรุโษตตมะ—บุรุษสูงสุด?

अलक्ष्यम्not perceivable, not to be seen
अलक्ष्यम्:
Karma (Object-complement/कर्मपूरक)
TypeAdjective
Rootअ-लक्ष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (महेशानम् इत्यादि प्रति ‘अलक्ष्यम्’ इति भावः)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
मत्वाhaving thought/considered
मत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
महेशानम्Maheśāna (Śiva)
महेशानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + ईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
ततःthen/therefore
ततः:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्-अर्थक-अव्यय (thereafter/therefore)
किमर्थwhy
किमर्थ:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिमर्थम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (why?); पदान्त-लोप (किमर्थम् → किमर्थ)
दाशार्हम्Dāśārha (Kṛṣṇa)
दाशार्हम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदाशार्ह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
स्तौषिyou praise
स्तौषि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पुरुषोत्तमम्Puruṣottama (the Supreme Person)
पुरुषोत्तमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुष + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)

Tirtha: Dāśārha/Puruṣottama (Kṛṣṇa-associated sacred network)

Type: kshetra

Listener: Mahāmati (addressed) / Yudhiṣṭhira contextually

Scene: A theological fork: the teacher gestures to an unseen, formless Maheśāna (suggested by empty luminous space) and then to a visible Puruṣottama (Kṛṣṇa/Vāsudeva) icon, urging praise rather than excuses.

M
Maheśāna
D
Dāśārha
P
Puruṣottama

FAQs

If one hesitates to praise the unseen Śiva, one should at least praise the manifest Supreme Lord (Kṛṣṇa/Viṣṇu); devotion should not be withheld.

No tīrtha is identified; the focus is on deity-praise and theological orientation.

Stotra (praise) of Maheśāna and/or Puruṣottama is implied.