Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 3

प्रागेव चंडिकां देवीं क्षेत्रादीशानतः स्थिताम् । आसेदुर्मार्गखिन्नास्ते द्रौपदीपंचमास्तदा

prāgeva caṃḍikāṃ devīṃ kṣetrādīśānataḥ sthitām | āsedurmārgakhinnāste draupadīpaṃcamāstadā

ก่อนอื่นพวกเขาเข้าไปเฝ้าเทวีจัณฑิกา ผู้ประทับอยู่ทางทิศอีศาน (ตะวันออกเฉียงเหนือ) แห่งเขตศักดิ์สิทธิ์นั้น ครั้นเหนื่อยล้าจากทางไกล ก็ไปถึง ณ ที่นั้นในกาลนั้นเอง โดยมีเทวีเทราปทีเป็นองค์ที่ห้า

प्राक्beforehand
प्राक्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) — ‘प्राक्’ (before/previously)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण) — ‘एव’ (indeed/just)
चण्डिकाम्Caṇḍikā
चण्डिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचण्डिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन — ‘चण्डिकाम्’
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘देवीम्’ (goddess)
क्षेत्रात्from the sacred place
क्षेत्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन — ‘क्षेत्रात्’ (from the sacred place/field)
ईशानतःfrom the north-east
ईशानतः:
Adhikarana (Direction/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootईशान (प्रातिपदिक) + तः (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय (दिशावाचक) — ‘ईशानतः’ (from the north-east)
स्थिताम्standing; situated
स्थिताम्:
Karma (Object-Qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — क्त-प्रत्ययान्त ‘स्थित’ (standing/located), ‘देवीम्/चण्डिकाम्’ विशेषणम्
आसेदुःthey approached
आसेदुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√सद् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन — ‘आसेदुः’ (they approached/reached)
मार्ग-खिन्नाःwearied by the journey
मार्ग-खिन्नाः:
Karta (Subject-Qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootमार्ग (प्रातिपदिक) + खिन्न (कृदन्त/विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘मार्गेण खिन्नाः’ (wearied by the road); ‘ते’ विशेषणम्
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — ‘ते’ (they/those)
द्रौपदी-पञ्चमाःthe five together with Draupadī
द्रौपदी-पञ्चमाः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रौपदी (प्रातिपदिक) + पञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — बहुव्रीहि: ‘द्रौपदी पञ्चमी यस्य/येषाम्’ = having Draupadī as the fifth (i.e., the five with Draupadī)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक) — ‘तदा’ (then)

Narrator (within Māheśvarakhaṇḍa; likely Sūta/Lomaharṣaṇa addressing sages)

Tirtha: Caṇḍikā-kṣetra (as implied by the shrine within the precinct)

Type: kshetra

Scene: The Pāṇḍavas and Draupadī arrive dusty and weary at a northeastern shrine of Caṇḍikā—lion-emblem, trident motifs, red cloths—set slightly elevated, marking the edge of the sacred precinct.

C
Caṇḍikā Devī
P
Pāṇḍavas
D
Draupadī
Ī
Īśāna (northeast direction)
K
Kṣetra (sacred precinct)

FAQs

Pilgrims seek refuge first in the Mother Goddess; sacred geography (directions within a kṣetra) is treated as spiritually meaningful.

A Caṇḍikā Devī location within a ‘kṣetra’ is indicated (northeast side), but the broader place-name is not provided in this verse.

No explicit ritual is stated here; it narrates darśana/approach to the Devī shrine.