Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4

पुष्करस्य प्रभासस्य निमिषस्यार्बुदस्य च । कुरुक्षेत्रस्य क्षेत्रस्य धर्मारण्यस्य देवताः

puṣkarasya prabhāsasya nimiṣasyārbudasya ca | kurukṣetrasya kṣetrasya dharmāraṇyasya devatāḥ

ในหมู่ท่านเหล่านั้น มีเทวะผู้เป็นประธานแห่งปุษกระ แห่งประภาสะ แห่งนิมิษะ และแห่งอรพุทะ ตลอดจนแห่งกุรุเกษตร และแห่งธรรมารัณยะด้วย

puṣkarasyaof Puṣkara
puṣkarasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन
prabhāsasyaof Prabhāsa
prabhāsasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन
nimiṣasyaof Nimiṣa
nimiṣasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnimiṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन
arbudasyaof Arbuda
arbudasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootarbuda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
kurukṣetrasyaof Kurukṣetra
kurukṣetrasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkuru-kṣetra (प्रातिपदिक; कुरु + क्षेत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन
kṣetrasyaof the field/sacred region
kṣetrasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन
dharmāraṇyasyaof Dharmāraṇya
dharmāraṇyasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdharma-āraṇya (प्रातिपदिक; धर्म + आरण्य)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति; एकवचन
devatāḥdeities (presiding deities)
devatāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution for Māheśvarakhaṇḍa)

Tirtha: Puṣkara; Prabhāsa; Nimiṣa (Naimiṣa); Arbuda; Kurukṣetra; Dharmāraṇya

Type: kshetra

Listener: Arjuna

Scene: A composite 'map-as-procession': six tīrtha-deities appear with distinct iconographic tokens—Puṣkara with lotus lake and Brahmā-symbols; Prabhāsa with sea-waves and liṅga motif; Nimiṣa with sacrificial fire and kusa grass; Arbuda with mountain peak and pine/cedar; Kurukṣetra with dharma-banner and chariot-wheel; Dharmāraṇya with forest canopy and scripture scroll—moving toward Brahmā’s assembly.

P
Puṣkara
P
Prabhāsa
N
Nimiṣa
A
Arbuda
K
Kurukṣetra
D
Dharmāraṇya
T
Tīrthadevatāḥ

FAQs

Pilgrimage traditions are interlinked; many kṣetras collectively participate in a shared sacred order.

Puṣkara, Prabhāsa, Nimiṣa, Arbuda, Kurukṣetra, and Dharmāraṇya are explicitly named.

No explicit rite is prescribed here; it is a catalog of tīrthas whose deities are present.