Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72

फलमूलं विपक्वं वा कणपिण्याकसक्तवः । श्रुता इत्येत आहारा योगिनां सिद्धिकारकाः

phalamūlaṃ vipakvaṃ vā kaṇapiṇyākasaktavaḥ | śrutā ityeta āhārā yogināṃ siddhikārakāḥ

ผลไม้และรากไม้ที่สุกแล้ว หรือธัญพืชและอาหารจากรำกับแป้ง—ดังที่ศรุติสืบสอน นี่คืออาหารที่เกื้อหนุนสิทธิของโยคีทั้งหลาย

फलमूलम्fruits and roots
फलमूलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootफल + मूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचनम्; समासः—द्वन्द्वः (फलम् च मूलम् च)
विपक्वम्cooked/ripe
विपक्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवि + पच् (धातु) + क्त (कृदन्त) → विपक्व (प्रातिपदिक-रूप)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचनम्; विशेषणम्
वाor
वा:
Sambandha (Alternative/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पबोधक-अव्ययम् (disjunctive particle)
कणपिण्याकसक्तवःgrains, oil-cake, and flour (saktu)
कणपिण्याकसक्तवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकण + पिण्याक + सक्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचनम्; समासः—द्वन्द्वः (कणाः च पिण्याकाः च सक्तवः च)
श्रुताः(thus) stated/mentioned
श्रुताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रुत (प्रातिपदिक; श्रु (धातु)+क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचनम्; विशेषणम् (so-called/mentioned)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/उक्ति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
एतेthese
एते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचनम्; विशेषणम्
आहाराःfoods
आहाराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचनम्
योगिनाम्of yogins
योगिनाम्:
Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचनम्
सिद्धिकारकाःcausing success/perfection
सिद्धिकारकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसिद्धि + कारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (सिद्धेः कारकाः)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A yogin’s simple meal laid on leaves: ripe fruits, roots, a small heap of grains, and a coarse bran-flour cake; the scene emphasizes austerity and purity.

FAQs

Food shapes consciousness; simple, traditional, light foods are praised as supportive of yogic attainment.

No tīrtha is referenced; the topic is yogic dietetics.

Dietary prescription: consume ripe fruits/roots and simple grain/bran-based preparations as conducive to siddhi.