Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

चांद्रायणादीनि पुनस्तपांसि विहितानि च । आहारलाघवपरः कुर्यात्तत्तप उच्यते

cāṃdrāyaṇādīni punastapāṃsi vihitāni ca | āhāralāghavaparaḥ kuryāttattapa ucyate

ตบะอย่างจันทรายณะและอื่น ๆ นั้นทรงบัญญัติไว้จริง; ผู้ใดปฏิบัติเพื่อให้ภัตตาหารเบาบาง ผู้นั้นแลเรียกว่า “ตปัส”

चांद्रायणादीनिcāndrāyaṇa and other (vows)
चांद्रायणादीनि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचांद्रायण + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन; ‘आदि’समासान्त-प्रत्यययुक्तम् (cāndrāyaṇa-etc.)
पुनःagain, further
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
तपांसिausterities, penances
तपांसि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन
विहितानिprescribed, enjoined
विहितानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + धा (धातु) → विहित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘तपांसि’ इति विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
आहारलाघवपरःone devoted to lightness of diet
आहारलाघवपरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआहार + लाघव + पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘आहारस्य लाघवे परः’ इति; कर्तृपदस्य विशेषणम्
कुर्यात्should do, should perform
कुर्यात्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘तपः’ इत्यस्य विशेषणम्
तपःausterity, penance
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (present), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Scene: A Shaiva ascetic or disciplined householder sits near a simple altar with bilva leaves and a water pot, taking sparse food in measured portions, moon phases subtly indicated to evoke Cāndrāyaṇa.

C
Cāndrāyaṇa

FAQs

Tapas is disciplined self-restraint, especially through regulated and light diet, supported by scripturally enjoined vows.

No site is named; the verse describes vrata-based discipline rather than a location’s māhātmya.

Cāndrāyaṇa and related austerity-vratas are mentioned, along with dietary reduction as a form of tapas.