Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

निराकर्तुं समर्थोऽपि मुनिर्मेने तथैव तत् । एतावान्साधुवादो हि यतश्च क्षमते स्वयम्

nirākartuṃ samartho'pi munirmene tathaiva tat | etāvānsādhuvādo hi yataśca kṣamate svayam

แม้มุนีจะสามารถลบล้างคำสาปนั้นได้ แต่ท่านก็ยอมรับไว้ดังเดิม เพราะนี่แลคือประมาณแห่งความเป็นสาธุแท้: คือยอมทนและให้อภัยด้วยตนเอง

निराकर्तुम्to annul/remove
निराकर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootनिर् + आ + कृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; धातुः कृ (to do) उपसर्गैः; अर्थः ‘निराकर्तुम्’ = to ward off/annul
समर्थःcapable
समर्थः:
Visheshana (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपवादार्थक-निपात (even/also)
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेनेconsidered/thought
मेने:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; धातुः मन् (to think/consider)
तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थ (thus)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (indeed/just)
तत्that (thing)
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
एतावान्so much/this great
एतावान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतावत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक
साधुवादःpraise/commendation
साधुवादः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाधुवाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक-निपात (indeed/for)
यतःbecause
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय)
Formअव्यय; कारणार्थ (because/since)
and
:
Sambandha (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात (and)
क्षमतेforgives/endures
क्षमते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; धातुः क्षम् (to forgive/endure)
स्वयम्by himself
स्वयम्:
Karta (Agent emphasis)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थ (oneself)

Śrī Kṛṣṇa (concluding the explanation)

Scene: Nārada, serene, palms joined or holding vīṇā gently, accepts the curse; Dakṣa’s anger softens; a quiet aura of forgiveness radiates, suggesting inner victory over outer insult.

K
Kṛṣṇa
N
Nārada

FAQs

The hallmark of a sādhu is kṣamā—voluntary forbearance and forgiveness, even when one has the power to retaliate or undo harm.

None; the verse emphasizes inner dharma (forgiveness) rather than sacred geography.

None; it prescribes a moral discipline: patient endurance and forgiveness.