Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 17

अत्र तीर्थे पुरा पार्थ अत्रिणा विहितं तपः । कोटितीर्थाद्दक्षिणतः स्थापितं लिंगमुत्तमम्

atra tīrthe purā pārtha atriṇā vihitaṃ tapaḥ | koṭitīrthāddakṣiṇataḥ sthāpitaṃ liṃgamuttamam

ดูก่อนปารถะ ในกาลก่อน ณ ตีรถะนี้ อตริได้บำเพ็ญตบะ; และทางทิศใต้ของโกฏิตีรถะ ท่านได้สถาปนาศิวลึงค์อันประเสริฐไว้

अत्रhere
अत्र:
Desha-adhikarana (Spatial/देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb: 'here')
तीर्थेat the tīrtha
तीर्थे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala-adhikarana (Temporal/काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: 'formerly')
पार्थO Pārtha
पार्थ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
अत्रिणाby Atri
अत्रिणा:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
विहितम्was performed
विहितम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तपः इत्यस्य विशेषणम्—'performed/ordained'
तपःausterity
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
कोटितीर्थात्from Koṭitīrtha
कोटितीर्थात्:
Apadana (Source/Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootकोटितीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—कोट्या तीर्थम् (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)
दक्षिणतःto the south
दक्षिणतः:
Desha-adhikarana (Spatial/देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदक्षिणतः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक (adverb/postposition: 'to the south of')
स्थापितम्was established
स्थापितम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) [णिच्: स्थापयति]
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लिङ्गम् इत्यस्य विशेषणम्—'established'
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; लिङ्गम् इति विशेषणम्

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced); verse preserves an address to Pārtha (Arjuna) from an embedded dialogue

Tirtha: Koṭitīrtha (with southern Liṅga)

Type: kshetra

Listener: Pārtha

Scene: Sage Atri performs austerity near Koṭitīrtha; to the south, he consecrates a radiant liṅga on a pedestal, with devotees approaching from the river after bathing.

P
Pārtha (Arjuna)
A
Atri
K
Koṭitīrtha
L
Liṅga

FAQs

A tīrtha’s sanctity is deepened by ṛṣi-tapas and by the consecration of Śiva-liṅgas that anchor devotion in geography.

Koṭitīrtha, specifically noting a revered liṅga installed to its south by the sage Atri.

Tapas by Atri and the स्थापना (installation) of a liṅga—an archetypal act of Śaiva consecration.