Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 117

वैदिकं लौकिकं चैव सर्वज्ञानमवाप्य यः । आश्रमस्थो वशी नित्यमृषिकल्प इति स्मृतः

vaidikaṃ laukikaṃ caiva sarvajñānamavāpya yaḥ | āśramastho vaśī nityamṛṣikalpa iti smṛtaḥ

ผู้ใดบรรลุความรู้ทั้งปวง ทั้งฝ่ายเวทและฝ่ายโลก และดำรงอยู่ในอาศรมของตนด้วยความสำรวมมั่นคงเสมอ—ผู้นั้นถูกจดจำว่าเป็น “ฤษิกัลปะ” คือดุจฤๅษี

वैदिकम्Vedic
वैदिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैदिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (ज्ञानम् इति पदस्य विशेषण)
लौकिकम्worldly/secular
लौकिकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलौकिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (ज्ञानम् इति पदस्य विशेषण)
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
सर्वज्ञानम्all knowledge
सर्वज्ञानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय (सर्वं ज्ञानम्)
अवाप्यhaving obtained
अवाप्य:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootअव-√आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; धातुः—आप्, उपसर्गः—अव; ‘having obtained’
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक/यत्-प्रत्यय (relative pronoun)
आश्रमस्थःdwelling in an āśrama
आश्रमस्थः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आश्रमं स्थितः)
वशीself-controlled
वशी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त
नित्यम्always
नित्यम्:
Adverbial modifier
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्यय (adverbial accusative)
ऋषिकल्पःlike a sage
ऋषिकल्पः:
Predicate nominative (समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootऋषि (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ऋषिवत् कल्पः/सदृशः)
इतिthus
इति:
Discourse marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक अव्यय
स्मृतःis regarded
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is remembered/considered’

Lomaharṣaṇa (Sūta), addressing the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: An ṛṣikalpa figure in an āśrama: teaching scripture to students while also advising on worldly matters (medicine, governance, ethics); calm, authoritative, self-mastered presence.

FAQs

Knowledge becomes spiritually luminous when joined to āśrama-dharma and steady self-restraint.

No tīrtha is mentioned; the focus is the inner qualification of a sage-like life.

Stability in one’s āśrama and continual self-mastery; the verse implies disciplined study of Vedic learning.