Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75

श्रोता चाप्यथ वक्तारं तदा वाक्यं न रोहति । अथ यः स्वप्रियं ब्रूयाच्छ्रोतुर्वोत्सृज्ययदृतम्

śrotā cāpyatha vaktāraṃ tadā vākyaṃ na rohati | atha yaḥ svapriyaṃ brūyācchroturvotsṛjyayadṛtam

และหากผู้ฟังเองก็ไม่ให้เกียรติผู้กล่าว วาจานั้นย่อมไม่หยั่งราก. ฉันนั้น ผู้ใดกล่าวแต่สิ่งที่ตนพอใจ ละทิ้งความจริงอันเป็นประโยชน์แก่ผู้ฟัง,

श्रोताlistener
श्रोता:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootश्रोतृ (प्रातिपदिक; √श्रु + तृच्)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-एकवचन
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-निपात (also/even)
अथthen/now
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तर/प्रसङ्ग-अव्यय (then/now)
वक्तारम्the speaker
वक्तारम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवक्तृ (प्रातिपदिक; √वच् + तृच्)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-एकवचन
तदाthen
तदा:
Kāla (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
वाक्यम्speech/statement
वाक्यम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-एकवचन
not
:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
रोहतिrises/grows; succeeds
रोहति:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Root√रुह् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अथthen/again
अथ:
Sambandha (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तर/प्रसङ्ग-अव्यय
यःwho
यः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-एकवचन
स्वप्रियम्one's own pleasing (thing)
स्वप्रियम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootस्व + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य प्रियम्)
ब्रूयात्should say
ब्रूयात्:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
श्रोतुःof the listener
श्रोतुः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootश्रोतृ (प्रातिपदिक; √श्रु + तृच्)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-एकवचन (genitive singular)
उत्सृज्यhaving abandoned/setting aside
उत्सृज्य:
Kriyā-viśeṣaṇa (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootउत् + √सृज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
यत्that which
यत्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-एकवचन; सम्बन्धे (relative)
ऋतम्truth / the right (truth)
ऋतम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-एकवचन

Lomaharṣaṇa/Sūta (deduced, Māheśvara-khaṇḍa narrative frame)

Scene: A seedling motif: respectful dialogue makes a sprout rise from the ground; disrespect causes the sprout to wither. The speaker holds a scroll; the listener’s posture determines whether the words ‘root’.

FAQs

Respect is required on both sides; speech should be aimed at the listener’s true good, not the speaker’s self-satisfaction.

No tīrtha is mentioned.

None; it is a dharmic guideline for instruction, counsel, and discourse.