Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 43

कामरूपकला यत्र तत्र कुंडं वने भवेत् । एवं दत्त्वा वरान्भानुस्तत्रैवां तरधीयत

kāmarūpakalā yatra tatra kuṃḍaṃ vane bhavet | evaṃ dattvā varānbhānustatraivāṃ taradhīyata

ณ ที่ซึ่งพลังแห่งกามรูปะสถิตอยู่ ที่นั่นในป่ากุณฑะหนึ่งได้บังเกิดขึ้น ครั้นประทานพรแล้ว ภาณุ (พระอาทิตย์) ก็อันตรธานไป ณ ที่นั้นเอง

कामरूपकलाthe Kāmarūpa power/skill
कामरूपकला:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकामरूप (प्रातिपदिक; काम + रूप) + कला (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (कामरूपस्य कला = the art/power of Kāmarūpa); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there)
कुण्डम्a kunda (pit/basin)
कुण्डम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
वनेin the forest
वने:
Adhikarana (Location)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्
भवेत्may be/should be
भवेत्:
Kriya
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (thus)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund): having given
वरान्boons
वरान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्तिः, बहुवचनम्
भानुःBhānu (the Sun)
भानुः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (there)
एवindeed
एव:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपातः (indeed/just)
अन्तर्धीयतdisappeared
अन्तर्धीयत:
Kriya
TypeVerb
Rootअन्तर् + धा (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), आत्मनेपद; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; (पाठभेदः: ‘अन्तर्धीयत’ = he disappeared)

Narrator (contextual), continuing the account after Bhānu’s instruction

Tirtha: Kāmarūpa-kuṇḍa (inferred from ‘kāmarūpa-kalā yatra… tatra kuṇḍam’)

Type: kund

Scene: In a lush forest clearing, a fresh kuṇḍa appears; Sūrya (Bhānu) radiates, grants boons to devotees, then dissolves into light (antaradhāna), leaving the sanctified water-body shimmering.

K
Kāmarūpa
K
Kuṇḍa
B
Bhānu (Sun)

FAQs

Divine grace is localized: sacred power manifests as a tīrtha (kuṇḍa) and the deity’s boon-giving presence sanctifies the landscape.

A forest kuṇḍa connected with Kāmarūpa and the Sun (Bhānu), later known in this passage as Bhaṭṭāditya’s kuṇḍa.

The verse mainly records the tīrtha’s manifestation and Bhānu’s boon-giving; prescriptions follow in subsequent verses (snāna, darśana, etc.).