Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 172

एको गुरुर्नास्ति तथा द्वितीयो हृदि स्थितस्तमहं नृ ब्रवीमि । यं चावमान्यैव गुरुं मुकुन्दं पराभूता दानवाः सर्व एव

eko gururnāsti tathā dvitīyo hṛdi sthitastamahaṃ nṛ bravīmi | yaṃ cāvamānyaiva guruṃ mukundaṃ parābhūtā dānavāḥ sarva eva

มีพระคุรุเพียงองค์เดียว เช่นนั้นย่อมไม่มีองค์ที่สอง พระองค์ผู้สถิตในดวงหทัย—ข้าพเจ้ากล่าวถึงพระองค์แก่ชนทั้งหลาย และเพราะดูหมิ่นพระคุรุนั้น คือมุกุนทะ เหล่าทานวะทั้งปวงจึงพ่ายแพ้อย่างสิ้นเชิง

ekaḥone
ekaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
guruḥteacher, guru
guruḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
astiis/exists
asti:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tathāthus, likewise
tathā:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
dvitīyaḥa second
dvitīyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
hṛdiin the heart
hṛdi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roothṛd (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
sthitaḥsituated, abiding
sthitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsthā (स्था धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
nṛO man
nṛ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
bravīmiI say, I declare
bravīmi:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
Formलट्, परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
yamwhom
yam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यद्-प्रत्ययान्त सर्वनाम (relative pronoun)
caand
ca:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
avamānyahaving disrespected
avamānya:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootava-√man (मन्/मान् धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), उपसर्ग: अव-
evaindeed
eva:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
gurumthe guru
gurum:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
mukundamMukunda (Viṣṇu)
mukundam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmukunda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
parābhūtāḥdefeated, overpowered
parābhūtāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootparā-√bhū (भू धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपसर्ग: परा-
dānavāḥDānavas, demons
dānavāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sarveall
sarve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
evaindeed, certainly
eva:
Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)

Scene: Mukunda as radiant inner Guru seated within a heart-lotus; outside, proud Dānavas fall back in defeat, their arrogance broken by the power of guru-tattva.

G
Guru (One in the heart)
M
Mukunda (Viṣṇu)
D
Dānavas

FAQs

The supreme Guru is the indwelling Lord; disrespect toward that divine teacher leads to downfall, while reverence aligns one with liberation.

No site is specified; the verse contributes to the passage’s inward māhātmya—heart-dwelling Guru as the highest refuge.

A devotional-ethical prescription: do not dishonor the Guru (Mukunda); cultivate reverence rather than contempt.