Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 92

इति निश्चित्य प्रोवाच कालभीतिर्नरं च तम् । सत्यमेत्किं तु कुंभपयसा गर्तपूरणे

iti niścitya provāca kālabhītirnaraṃ ca tam | satyametkiṃ tu kuṃbhapayasā gartapūraṇe

ครั้นตัดสินใจดังนั้น กาลภีติจึงกล่าวแก่ชายผู้นั้นว่า “เป็นความจริง; แต่จะเอาน้ำเพียงหม้อเดียวไปถมหลุมให้เต็มได้อย่างไร?”

इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थे (quotative particle: “thus”)
निश्चित्यhaving decided
निश्चित्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि√चि (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having ascertained/decided)
प्रोवाचsaid
प्रोवाच:
Kriyā (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
कालभीतिःKālabhīti (name/personified fear of time)
कालभीतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालभीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case); एकवचन
नरम्to the man
नरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case); एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case); एकवचन
सत्यम्true
सत्यम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicative complement/विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case); एकवचन; वाक्ये विधेय (predicative)
एतत्this
एतत्:
Karta/Karman (Contextual: “this” as subject/object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन
किम्what?
किम्:
Prashna (Interrogative/प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; प्रश्नार्थक
तुbut
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (but/however)
कुंभपयसाwith pot-water
कुंभपयसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकुंभ + पयस (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (कुंभस्य पयसा = “with water of a pot”); नपुंसकलिङ्ग (पयस); तृतीया (3rd case); एकवचन
गर्तपूरणेin the filling of the pit
गर्तपूरणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगर्त + पूरण (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समास (गर्तस्य पूरणे = “in filling the pit”); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th case); एकवचन

Kālabhīti

Listener: Śaunaka and sages at Naimiṣāraṇya (implied)

Scene: A tense roadside/forest dialogue: Kālabhīti, having resolved something, addresses a man; he gestures toward a pit and a small water-pot, questioning the feasibility of filling it.

K
Kālabhīti

FAQs

It raises the dharmic doubt: can a small offering produce great merit—setting up the Purāṇic answer that sincere intent and sacred context magnify results.

No site is explicitly named in this verse; it belongs to a Śaiva māhātmya narrative within the Kaumārikākhaṇḍa.

The act under discussion is filling a pit (garta-pūraṇa), associated with water-offering/public utility.