Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

इदं चेदं तीर्थमिति सदा यस्तृषितश्चरेत् । न स सिद्धिमवाप्नोति क्लेशेनैव म्रियेत सः

idaṃ cedaṃ tīrthamiti sadā yastṛṣitaścaret | na sa siddhimavāpnoti kleśenaiva mriyeta saḥ

ผู้ใดถูกตัณหาครอบงำ เที่ยวเร่ร่อนอยู่เสมอ พลางกล่าวว่า ‘นี่คือตirtha นั่นคือตirtha’ ผู้นั้นย่อมไม่บรรลุสิทธิ (ความสำเร็จทางจิตวิญญาณ) และจักตายไปด้วยความทุกข์ยากเท่านั้น

इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश
तीर्थम्pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उक्तिविषय (quoted content)
इतिthus, saying
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उक्तिसूचक (quotative particle)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
तृषितःthirsty, craving
तृषितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतृष् (धातु) + क्त → तृषित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; कर्तृविशेषणम् (यः)
चरेत्should wander, should go about
चरेत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
सिद्धिम्attainment, success
सिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद
अवाप्नोतिattains
अवाप्नोति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
क्लेशेनwith hardship, through suffering
क्लेशेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental)
एवonly, indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
म्रियेतwould die
म्रियेत:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद (पुनरुक्ति for emphasis)

Narrative voice (Maheshvara Khanda context: Sūta/Lomaharṣaṇa relating events)

Type: tirtha

Scene: A weary wanderer burdened with bags and anxious eyes points at signposts ‘tīrtha’; beside him, a calm ascetic sits steadily at one shrine; the wanderer’s path looks thorny, the ascetic’s path luminous.

T
Tīrtha

FAQs

Pilgrimage bears fruit when guided by discipline and devotion, not by restless craving and constant comparison.

The verse speaks generally about tīrtha-seeking behavior; it does not name a particular site.

An implied prescription: avoid aimless tīrtha-wandering; cultivate steadiness and right intention to attain siddhi.