Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

सप्तमश्च ध्रुवे बद्धो वायुर्नाम्ना परावहः । येन संस्थापितं ध्रौव्यं चक्रं चान्यानि भारत

saptamaśca dhruve baddho vāyurnāmnā parāvahaḥ | yena saṃsthāpitaṃ dhrauvyaṃ cakraṃ cānyāni bhārata

ส่วนองค์ที่เจ็ด—ผูกไว้กับธรุวะ—คือวายุชื่อ “ปราวาหะ” โอ้ภารตะ ด้วยวายุนั้นเอง กงล้อที่มีธรุวะเป็นศูนย์กลาง และวงกลมอื่น ๆ ก็ถูกตั้งมั่นอยู่ในระเบียบอันกำหนด

saptamaḥthe seventh
saptamaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootsaptama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण
caand
ca:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
dhruvein/at Dhruva (the Pole Star)
dhruve:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
baddhaḥbound/fastened
baddhaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootbandh (धातु) + kta (क्त) → baddha (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्तान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
vāyuḥVāyu (Wind)
vāyuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nāmnāby name
nāmnā:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘नाम्ना’ = ‘नामेन’ (instrumental: by name)
parāvahaḥParāvaha (name)
parāvahaḥ:
Samānādhikaraṇa (Apposition)
TypeNoun
Rootparāvaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
yenaby which/through whom
yena:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
saṃsthāpitaṃhas been established/placed
saṃsthāpitaṃ:
Kriyāviśeṣaṇa/Predicate (result state)
TypeAdjective
Rootsam + sthā (धातु) + ṇic (णिच्) + kta (क्त) → saṃsthāpita (कृदन्त)
Formक्तान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘स्थापितम्’
dhrauvyaṃdhruvian/pertaining to Dhruva
dhrauvyaṃ:
Karma (Object)
TypeAdjective
Rootdhrauvya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘ध्रुवसम्बन्धि’ (pertaining to Dhruva)
cakraṃwheel/circle
cakraṃ:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootcakra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
anyāniother (things)
anyāni:
Karma (Object)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (elliptic: ‘other [things]’)
bhārataO Bhārata
bhārata:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; संबोधन

Lomaharṣaṇa (Sūta), per Māheśvarakhaṇḍa narrative convention

Tirtha: Dhrauvya-cakra (Dhruva-centered sphere)

Type: kshetra

Listener: Bhārata

Scene: A vast celestial wheel centered on Dhruva; the wind-deity Parāvaha appears as a powerful, translucent figure binding the wheel with luminous bands, keeping multiple orbital rings steady.

P
Parāvaha
D
Dhruva
B
Bhārata

FAQs

Stability (dhruvatva) symbolizes steadfast dharma; the cosmos itself is depicted as upheld by sustaining power.

No particular sacred site is referenced in this verse.

None.