Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57

जातिस्मृतिरियं पुत्र यस्यां जातौ प्रजायते । स्मरतेऽस्याः प्रकर्तव्यं श्रेयोरूपं सुदुर्लभम्

jātismṛtiriyaṃ putra yasyāṃ jātau prajāyate | smarate'syāḥ prakartavyaṃ śreyorūpaṃ sudurlabham

ดูก่อนบุตรเอ๋ย ชาติสฺมฤตินี้เมื่อบังเกิดแก่สัตว์ในชาติใดก็ตาม ครั้นระลึกได้แล้ว พึงประกอบกิจอันนำไปสู่ศุภสูงสุด ซึ่งยากยิ่งจะบรรลุ

जातिस्मृतिःmemory of births
जातिस्मृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजाति + स्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जातेर् स्मृतिः)
इयम्this
इयम्:
Visheshana (Appositive/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
पुत्रO son
पुत्र:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
यस्याम्in which
यस्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
जातौin (a) birth
जातौ:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
प्रजायतेis born/arises
प्रजायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + जन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
स्मरतेremembers
स्मरते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
अस्याःof this (memory)
अस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
प्रकर्तव्यम्to be done/should be undertaken
प्रकर्तव्यम्:
Vidhi (Obligation/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + कृ (धातु)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be done)
श्रेयोरूपम्of the nature of the highest good
श्रेयोरूपम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootश्रेयस् + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रेयसः रूपम्)
सुदुर्लभम्very hard to obtain
सुदुर्लभम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारयः (अत्यन्तं दुर्लभम्)

Kumāreśvara (Skanda/Kārttikeya) (contextual attribution)

Listener: ‘Putra’ (son/disciple)

Scene: A calm teaching moment: Skanda instructs a ‘son’ or disciple; the background may show the saṅgama/temple faintly, but focus is on the serenity of counsel and the gravity of ‘śreyas’.

J
Jātismṛti
K
Kumāreśvara

FAQs

Spiritual insight should be converted into action: remembering past lives is meant to propel one toward śreyas—liberating good.

No site is named in this verse; it interprets the spiritual purpose of the jātismṛti promised at the Mahī–Sāgara saṅgama.

Not a ritual; it prescribes ethical-spiritual effort—pursue śreyas once higher memory/insight arises.