Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

मूर्ध्नि शूलं जनयसे स्वैर्दोषैर्मामदिक्षिपन् । यत्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालोऽसि विश्रुतः

mūrdhni śūlaṃ janayase svairdoṣairmāmadikṣipan | yattvaṃ māmāha kṛṣṇeti mahākālo'si viśrutaḥ

ท่านก่อความปวดดุจศูลแทงที่ศีรษะของข้าด้วยโทษของตนเอง แล้วยังโยนความผิดมาที่ข้า อีกทั้งท่านเรียกข้าว่า ‘กฤษณะ’ ผู้ดำมืด ฉะนั้นท่านจึงเลื่องลือว่าเป็น ‘มหากาล’

मूर्ध्निon (my) head
मूर्ध्नि:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगे भेदः), सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन (Singular)
शूलम्pain; a spike-like ache
शूलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
जनयसेyou produce/cause
जनयसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद
स्वैःby your own
स्वैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural)
दोषैःfaults; defects
दोषैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
अदिक्षिपन्insulting/abusing (me)
अदिक्षिपन्:
Karta (Subject/कर्ता) (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु) + अति (उपसर्ग)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
यत्since; because
यत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धाव्यय (relative particle)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)
आहsaid
आह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; आह = परोक्षभूत/परस्मैपद-रूप)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
कृष्णO Kṛṣṇa
कृष्ण:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/Nominative-like), एकवचन (Singular)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative particle)
महाकालःMahākāla (the Great Time; a name)
महाकालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक: महा + काल)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
असिyou are
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
विश्रुतःwell-known; renowned
विश्रुतः:
Karta (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि + श्रु धातु, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

Girijā (Pārvatī)

Scene: Pārvatī, pained and indignant, gestures toward her head as if struck by a spike of pain; Śiva stands calm yet enigmatic, the word ‘Mahākāla’ hovering as a dark aura of time behind him.

G
Girijā
P
Pārvatī
Ś
Śiva
M
Mahākāla

FAQs

Harsh labels intensify suffering; dharma recommends truthful, non-injurious speech (ahiṃsā in vāc).

Mahākāla is a major Śiva form associated with Ujjain (Mahākāleśvara), but this verse itself does not explicitly narrate a tīrtha-māhātmya.

None.