Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

एतस्मिन्नंतरे देवो विकासितविलोचनः । सस्मार नगराजस्य तनयां रक्तमानसः

etasminnaṃtare devo vikāsitavilocanaḥ | sasmāra nagarājasya tanayāṃ raktamānasaḥ

ในขณะนั้นเอง เทวะได้ลืมพระเนตรอันเบิกบาน และด้วยพระทัยที่ถูกย้อมด้วยความปรารถนา ทรงระลึกถึงธิดาแห่งราชาแห่งขุนเขา

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्
अन्तरेin the interval/meanwhile
अन्तरे:
Adhikaraṇa (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; कालाधिकरणे प्रयोगः
देवःthe god (Śiva)
देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
विकासितविलोचनःwith opened/expanded eyes
विकासितविलोचनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविकासित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि√कस्/वि√काश्) + विलोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्
सस्मारremembered
सस्मार:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
नगराजस्यof the king of mountains
नगराजस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनगराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
तनयाम्the daughter
तनयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतनया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
रक्तमानसःwith a passionate/attached mind
रक्तमानसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootरक्त (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Scene: The Deva’s eyes bloom open; a subtle flush of longing arises as he remembers the Mountain-King’s daughter.

Ś
Śiva (Deva)
H
Himālaya (Nagarāja)
P
Pārvatī (Gireḥ sutā implied)

FAQs

Even in exalted narratives, the mind’s movement is shown—teaching discernment between divine purpose and fleeting impulse.

No explicit tīrtha is named; the verse points to the Himalayan divine milieu via the ‘Mountain-King’.

None; it is a narrative transition (Śiva opens his eyes and remembers Pārvatī).