Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 105

वृद्धत्वे हि समश्राति नरो वै नात्र भविष्यति । तस्माद्देशे च काले च सुपात्रे विधिना नरः । शुभार्जितं प्रयुञ्जीत श्रद्धया शाठ्यवर्जितः

vṛddhatve hi samaśrāti naro vai nātra bhaviṣyati | tasmāddeśe ca kāle ca supātre vidhinā naraḥ | śubhārjitaṃ prayuñjīta śraddhayā śāṭhyavarjitaḥ

ในยามชรา มนุษย์ย่อมเสื่อมถอยแน่นอน—มิมีข้อสงสัย ดังนั้นในสถานที่และกาลอันควร แด่ผู้รับอันควร ผู้คนพึงถวายทานตามแบบแผน จากทรัพย์ที่ได้มาโดยสุจริต ด้วยศรัทธา และปราศจากเล่ห์กล

vṛddhatvein old age
vṛddhatve:
Adhikarana (Time/state/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvṛddhatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
samaśrātifully enjoys/experiences
samaśrāti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootaś (धा॒तु; अश् उपभोगे)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग ‘सम्-’ (सम्+अश्) ; परस्मैपदम् (पाठभेदः सम्भवः: समश्नाति)
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
atrahere
atra:
Adhikarana (Scope/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेश/विषयवाचक-अव्यय (here/in this matter)
bhaviṣyatiwill be/occur
bhaviṣyati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धा॒तु; भू सत्तायाम्)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival: therefore/from that)
deśein (proper) place
deśe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
kāleat (proper) time
kāle:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
su-pātrein a worthy recipient
su-pātre:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + pātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः (सु-पात्रम् = उत्तमं पात्रम्)
vidhināaccording to rule/procedure
vidhinā:
Karana (Means/manner/करण)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचन
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
śubha-arjitamvirtuously acquired (wealth)
śubha-arjitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक) + arjita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √arj क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः (शुभं/शुभेन अर्जितम्)
prayuñjītashould employ/use (for giving)
prayuñjīta:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyuj (धा॒तु; युज् योगे)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; उपसर्ग ‘प्र-’
śraddhayāwith faith
śraddhayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśraddhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचन
śāṭhya-varjitaḥfree from deceit
śāṭhya-varjitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootśāṭhya (प्रातिपदिक) + varjita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vṛj/√varj ‘वर्ज्’ क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शाठ्यं वर्जितः = शाठ्य-रहितः)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: An elder reflects on frailty while a younger self is shown giving properly—two-time overlay. The message: do dharma now, with faith, right earnings, and without deceit.

FAQs

Since life is uncertain and old age brings decline, one should practice timely, rule-based charity with faith and honesty.

No single tīrtha is specified; the verse gives a universal dharma guideline applicable at sacred places and times.

Dāna should be done deśa-kāla-supātra (right place, right time, worthy recipient) and with śraddhā, without deceit.