Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 109

इत्येवमुक्त्वा संवर्तो ययावभिमतं द्विजः । भर्तृयज्ञं मुनिं प्राप्य ते च तत्र स्थिताभवन्

ityevamuktvā saṃvarto yayāvabhimataṃ dvijaḥ | bhartṛyajñaṃ muniṃ prāpya te ca tatra sthitābhavan

ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว พราหมณ์สํวรรตะก็ไปยังสถานที่ที่ตนปรารถนา และเมื่อได้พบฤๅษีภรตฤยัชญะแล้ว พวกเขาทั้งหลายก็พำนักอยู่ ณ ที่นั้น

इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरण/समाप्त्यर्थक
एवम्in this way
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (in this manner)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having said)
संवर्तःSaṃvarta (name)
संवर्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंवर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अभिमतम्desired (place/goal)
अभिमतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअभिमत (कृदन्त-प्रातिपदिक; अभि+मन्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (desired)
द्विजःthe brāhmaṇa
द्विजः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; संवर्तस्य विशेषण/अप्पोजिशन
भर्तृयज्ञम्Bhartṛyajña (name)
भर्तृयज्ञम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भर्तुः यज्ञः)
मुनिम्the sage
मुनिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+आप् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक (having reached)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
स्थिताःstayed; remained
स्थिताः:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; (having stayed/being situated)
अभवन्became; were
अभवन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narrative voice)

Tirtha: Guptakṣetra / Mahī–Sāgara Saṅgama (contextual)

Type: kshetra

Scene: Saṃvarta, a brāhmaṇa-ascetic, departs after giving counsel; he reaches his chosen place and meets the sage Bhartṛyajña; the group settles near the saṅgama in a quiet āśrama setting.

S
Saṃvarta
B
Bhartṛyajña

FAQs

Holy places are sustained by the presence of realized sages; association (saṅga) with such beings anchors spiritual life.

The same Guptakṣetra/Mahīsāgara-saṅgama setting, where Bhartṛyajña is encountered.

No explicit rite; it records the movement of sages and their settling at the tīrtha.