Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 108

तस्माद्व्रजध्वं तत्रैव महीसागरसंगमम् । पंच तीर्थानि सेवन्तो मुक्तिमाप्स्यथ निश्चितम्

tasmādvrajadhvaṃ tatraiva mahīsāgarasaṃgamam | paṃca tīrthāni sevanto muktimāpsyatha niścitam

เพราะฉะนั้นจงไป ณ ที่นั้นเอง—ยังสังฆมแห่งแม่น้ำมหีและมหาสมุทร เมื่ออาศัยและบำเพ็ญการสักการะต่อทีรถะทั้งห้าแล้ว ท่านทั้งหลายจักบรรลุโมกษะโดยแน่นอน

तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; अपादानार्थक-तस्मात् ("therefore/from that")
व्रजध्वम्go (you all)
व्रजध्वम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)
महीसागर-संगमम्the confluence of the river Mahī and the ocean
महीसागर-संगमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक) + सागर (प्रातिपदिक) + संगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महीसागरयोः संगमः)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषणम्; (here) नपुंसकलिङ्ग-बहुवचन-विशेषणार्थे
तीर्थानिholy places; tīrthas
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
सेवन्तःserving; resorting to
सेवन्तः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग; कर्तरि ("while serving")
मुक्तिम्liberation
मुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
आप्स्यथyou will obtain
आप्स्यथ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
निश्चितम्certainly; assuredly
निश्चितम्:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनिश्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक; नि+चित्/निश्चि)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषण-प्रयोगः; निश्चयेन (certainly)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced; directive quoted within narrative)

Tirtha: Mahī–Sāgara Saṅgama (with Pañca-tīrtha complex)

Type: sangam

Scene: A pilgrim group is urged toward a luminous river-mouth where the Mahī meets the ocean; five marked shrines/ghāṭas appear along the shore, with ascetics and priests guiding rites.

M
Mahī-sāgara-saṅgama
P
Pañca-tīrtha

FAQs

Pilgrimage undertaken with proper tīrtha-sevā is presented as a direct means toward mokṣa.

Mahīsāgara-saṅgama, especially its pañca-tīrtha (five sacred spots).

Sevā of the five tīrthas—i.e., visiting with reverence and performing the customary rites such as snāna, darśana, and pūjā (implied by sevā).