Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21

तदस्यापि कृते पापं शत्रुषड्वर्गनिर्जिताः । कथंकारं न लज्जन्ते कुर्वाणा नृपसत्तम

tadasyāpi kṛte pāpaṃ śatruṣaḍvarganirjitāḥ | kathaṃkāraṃ na lajjante kurvāṇā nṛpasattama

เพราะเหตุนี้เอง บาปจึงถูกกระทำ—โดยผู้ที่พ่ายแก่ศัตรูภายในหกประการ (กามะเป็นต้น) โอ้พระราชาผู้ประเสริฐ เขาทำการเช่นนั้นแล้วไม่ละอายได้อย่างไร

तत्that (matter)
तत्:
Sambandha/Anvaya (correlative reference)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative pronoun
अस्यof him/this
अस्य:
Sambandha (genitive)
TypePronoun
Rootइदम्/अदस्-सम्बद्ध ‘अस्य’ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; genitive pronoun
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-भाव
कृतेin the act done / when done
कृते:
Adhikarana (locative)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘कृत’; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative absolute sense ‘in/when (it is) done’
पापम्sin, evil
पापम्:
Karma (object) / or Predicate-noun
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
शत्रु-षड्वर्ग-निर्जिताःthose conquered by the sixfold enemy-group
शत्रु-षड्वर्ग-निर्जिताः:
Karta (subject)
TypeAdjective
Rootशत्रु (प्रातिपदिक) + षड्वर्ग (प्रातिपदिक; षट्+वर्ग) + निर्जित (कृदन्त, नि√जि धातु)
Formबहुवचन, प्रथमा (1), पुंलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त ‘निर्जित’ विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (शत्रुषड्वर्गेण निर्जिताः)
कथंकारम्how/why (the ‘how’ factor), the question ‘how’
कथंकारम्:
Karma (object)
TypeNoun
Rootकथंकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
not
:
Pratiṣedha (negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
लज्जन्तेare ashamed
लज्जन्ते:
Kriya (verbal action)
TypeVerb
Rootलज्ज् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
कुर्वाणाःdoing, performing
कुर्वाणाः:
Karta (agent, participial)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्तरि प्रयोगे
नृपसत्तमO best of kings
नृपसत्तम:
Sambodhana (address)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारय-समास (श्रेष्ठो नृपः)

Lomaśa

Listener: nṛpasattama (a king)

Scene: A sage addresses a king seated in court; behind them, allegorical figures of the six inner enemies tug at a human mind, while the sage points to the heart as the seat of discernment.

L
Lomaśa

FAQs

Sin arises when the six inner enemies dominate; dharma requires self-control and moral shame.

No tīrtha is named; it is an ethical admonition within a sage–king dialogue.

None explicitly; it implies inner discipline (dama) and vigilance over passions.