Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 11

चतुर्थं च महाकालं करंधम नृपप्रिययम् । भरद्वाजस्य तीर्थं च सिद्धेशाख्यं हि पंचमम्

caturthaṃ ca mahākālaṃ karaṃdhama nṛpapriyayam | bharadvājasya tīrthaṃ ca siddheśākhyaṃ hi paṃcamam

ทีรถะที่สี่คือมหากาล และยังมีกรันธมะ อันเป็นที่รักของพระราชา ทั้งทีรถะที่ห้าคือทีรถะของภรทวาช เป็นที่รู้จักนามว่า สิทเธศะ

चतुर्थम्the fourth
चतुर्थम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
महाकालम्Mahākāla
महाकालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहाकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—महा + काल (कर्मधारयः)
करंधम्Karaṃdha (name of a tīrtha)
करंधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकरंध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (पाठभेद/नाम)
नृपप्रियम्Nṛpapriya (dear to the king)
नृपप्रियम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृप + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—नृप + प्रिय (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘नृपस्य प्रियम्’)
भरद्वाजस्यof Bharadvāja
भरद्वाजस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभरद्वाज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तीर्थम्tīrtha; sacred ford/place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
सिद्धेशाख्यम्named ‘Siddheśa’
सिद्धेशाख्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्धेश + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—सिद्ध + ईश (कर्मधारय/तत्पुरुष) + आख्य (‘नाम’) (तत्पुरुषः: ‘सिद्धेश-आख्यम्’ = ‘सिद्धेश इति आख्यम्’)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
पंचमम्the fifth
पंचमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Tirtha: Mahākāla; Karaṃdhama; Siddheśa (Bharadvāja-tīrtha)

Type: kshetra

Scene: Three shrines appear in a pilgrimage sequence: a formidable Mahākāla liṅga with time-symbols, a royal-favored tīrtha with banners/royal offerings, and Siddheśa with Bharadvāja’s hermitage nearby, evoking siddhi and tapas.

M
Mahākāla
K
Karaṃdhama
B
Bharadvāja
S
Siddheśa

FAQs

Holy places are not merely geographic; they embody divine powers (Mahākāla, Siddheśa) and confer protection and accomplishment when approached with dharma.

Mahākāla and Siddheśa (the fifth tīrtha, associated with Bharadvāja).

No direct prescription; the ongoing context is tīrtha-snānā and pilgrimage enumeration.