Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

उवाच करुणामूर्तिररुणाद्रीशमानमन् । ब्रह्मोवाच । श्रूयतां वत्स पार्वत्याश्चरितं यत्पुरातनम्

uvāca karuṇāmūrtiraruṇādrīśamānaman | brahmovāca | śrūyatāṃ vatsa pārvatyāścaritaṃ yatpurātanam

แล้วพระพรหม ผู้เป็นรูปแห่งพระกรุณาและนอบน้อมต่อพระอรุณาจลเจ้า ตรัสว่า “ดูก่อนบุตรเอ๋ย จงสดับเรื่องราวศักดิ์สิทธิ์อันโบราณของพระปารวตีเถิด”

उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)
करुणामूर्तिःthe embodiment of compassion
करुणामूर्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकरुणा (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः (f.), प्रथमा (1st case), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (करुणायाः मूर्तिः)
अरुणाद्रीशम्the Lord of Arunācala (Arunādrīśa)
अरुणाद्रीशम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअरुण (प्रातिपदिक) + अद्रि (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (m.), द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (अरुण-अद्रेः ईशः)
आनमनbowed (down)
आनमन:
Kriyā (Participating action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (m.), प्रथमा, एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
श्रूयताम्let it be heard
श्रूयताम्:
Kriyā (Injunction/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), कर्मणि प्रयोगः (passive), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; आज्ञार्थः
वत्सO child/dear one
वत्स:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्
पार्वत्याःof Pārvatī
पार्वत्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचनम्
चरितम्deed/story/episode
चरितम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचरित (कृदन्त; चर् धातोः क्त प्रत्ययान्त)
Formनपुंसकलिङ्गः (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; क्तान्त-भाववाचक/कर्मवाचक प्रयोगः
यत्which
यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)
पुरातनम्ancient
पुरातनम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरातन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (चरितस्य)

Brahmā (Pitāmaha)

Tirtha: Aruṇācala (Aruṇādri)

Type: peak

Listener: vat्सा (addressed as ‘dear child’; within the purāṇic dialogue frame)

Scene: Brahmā, gentle and compassionate, begins an ancient account, seated in a luminous assembly with Aruṇācaleśvara invoked in the background; the moment is a formal kathā-ārambha.

B
Brahmā
A
Aruṇādriśa (Lord of Aruṇācala/Śiva)
P
Pārvatī

FAQs

Purāṇic wisdom is transmitted through compassionate narration; listening (śravaṇa) is presented as a devotional gateway.

Aruṇādri/Aruṇācala is the devotional center of the narration, invoked through ‘Aruṇādriśa’.

Śravaṇa—attentive listening to the sacred narrative—is explicitly invited.