Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 37

एतस्मिन्रक्षिते वीर्ये परिस्कन्ने त्वदीक्षणात् त्वया तव भवित्रेकं कन्यारत्नं महाशुचि

etasminrakṣite vīrye pariskanne tvadīkṣaṇāt tvayā tava bhavitrekaṃ kanyāratnaṃ mahāśuci

เมื่อพลังนี้ได้รับการพิทักษ์ไว้และบังเกิดผลด้วยสายตาของเจ้าเอง โอ้ผู้บริสุทธิ์ยิ่งนัก จากเจ้าจักบังเกิดกัญญารัตนะเพียงหนึ่งเดียว—แก้วมณีแห่งหมู่กุมารี

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
रक्षिते(when) protected
रक्षिते:
Adhikaraṇa (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootरक्ष् (धातु) → रक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — 'protected' (locative absolute with एतस्मिन्)
वीर्येin the seed/virility
वीर्ये:
Adhikaraṇa (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सप्तमी-सम्बन्ध (locative absolute: 'in/with the semen/energy')
परिस्कन्ने(when) spilled/flowed
परिस्कन्ने:
Adhikaraṇa (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपरि + स्कन्द् (धातु) → परिस्कन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — 'having flowed/spurted' (locative absolute)
त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष-पूर्वपद (in compound)
ईक्षणात्from (your) glance; because of seeing
ईक्षणात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootईक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान/हेतु (ablative: 'from/because of seeing')
त्वदीक्षणात्because of your glance
त्वदीक्षणात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootत्वत् + ईक्षण (प्रातिपदिकौ)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-समासः ('त्वत्-ईक्षण')
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; कर्तृ/करण
तवof you; your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध
भवितृbegetter; producer
भवितृ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभू (धातु) → भवितृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; तृच्)
Formनपुंसकलिङ्ग (अत्र), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्तृवाचक-तृच् (agent noun: 'producer/begetter')
एकम्one
एकम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
भवितृ-एकम्a single begetter
भवितृ-एकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभवितृ + एक (पदक्रमः; सन्धि-भङ्ग)
Formभवितृ (नपुं. द्वि. एक.) + एकम् (नपुं. द्वि. एक.); 'भवित्रेकम्' इति सन्धिः (रेफ-सन्धि/संयोग)
कन्याmaiden
कन्या:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग (पूर्वपद)
रत्नम्jewel
रत्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कन्यारत्नम्a jewel-like maiden
कन्यारत्नम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या + रत्न (प्रातिपदिकौ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (षष्ठी/उपपद-भावः: 'कन्यायाः रत्नम्' = jewel-like maiden)
महाशुचिO very pure one
महाशुचि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाशुचि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारय-समासः ('महती शुचिः')

Vedaśiras (muni) (deduced from surrounding verses: he instructs, she acts, then the child is placed in his āśrama)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Purāṇa audience (contextual)

Scene: Prophetic assurance: the sage foretells the birth of a single ‘kanyā-ratna’; the celestial woman’s glance is highlighted as sanctifying and making the potency fruitful.

V
Vedaśiras

FAQs

The Purāṇas portray dharmic outcomes as arising from protected sacred potency and righteous guidance by sages.

No tīrtha is named in this verse; it contributes to the Kāśī-khaṇḍa sacred narrative backdrop.

None; it is a predictive statement about birth and destiny rather than a ritual injunction.