Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

स्निह्येदुद्धृतसारोपि वह्नेः संस्पर्शमाप्य वै । चित्रं स्त्र्याख्या समादानात्पुमान्स्निह्यति दूरतः

snihyeduddhṛtasāropi vahneḥ saṃsparśamāpya vai | citraṃ stryākhyā samādānātpumānsnihyati dūrataḥ

“แม้เนยที่คั้นเอาสาระแล้วก็ยังละลายเมื่อถูกต้องไฟ แต่ช่างน่าอัศจรรย์ เพียงยกนามและความคิดว่า ‘สตรี’ ขึ้นมา ใจของบุรุษก็ละลายได้แม้อยู่ไกล”

स्निह्येत्would melt/soften
स्निह्येत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्निह् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन (3rd sg.)
उद्धृतसारःwhose essence is extracted
उद्धृतसारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद्-√हृ (धातु) + सार (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त); ‘उद्धृत’ + ‘सार’; पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.); विशेषण
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-कारः (even)
वह्नेःof fire
वह्नेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचन (Gen. sg.)
संस्पर्शम्contact
संस्पर्शम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंस्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (Acc. sg.)
आप्यhaving attained
आप्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having obtained/reached’
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (indeed)
चित्रम्strangely
चित्रम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; विस्मयार्थक क्रियाविशेषण (adverb: ‘strangely’)
स्त्रीआख्या(that) called ‘woman’
स्त्रीआख्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक) + आख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.); तत्पुरुषः (स्त्री इति आख्या/नाम)
समादानात्from taking/accepting
समादानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootसम्-आ-√दा (धातु) → समादान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन (Abl. sg.)
पुमान्a man
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (Nom. sg.)
स्निह्यतिmelts/softens, is affectionate
स्निह्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्निह् (धातु)
Formलट् (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष एकवचन (3rd sg.)
दूरतःfrom a distance
दूरतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootदूरतस् (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/देशार्थक (from afar)

Muni (sage) speaking (didactic metaphor)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and ṛṣis (frame implied)

Scene: A small flame touches a golden lump of butter which begins to drip; in parallel, a distant silhouette of a woman’s name-form (akṣara/saṃjñā) sends waves that soften a man’s heart.

FAQs

Desire can arise even from mere imagination; therefore guarding the mind is essential for dharma and tapas.

No particular tīrtha is mentioned in this verse; it supports the Kāśī Khaṇḍa’s broader moral instruction.

None explicitly; the implied discipline is mental restraint and vigilance (saṃyama).