Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

राजोवाच । द्विजवर्यो भवानेकः प्रतिभातीति निश्चितम् । यथातत्त्ववती ते धीर्न तथान्यस्य मे मतिः

rājovāca | dvijavaryo bhavānekaḥ pratibhātīti niścitam | yathātattvavatī te dhīrna tathānyasya me matiḥ

พระราชาตรัสว่า “โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ ข้าพเจ้าแน่ใจว่า ท่านเท่านั้นเป็นผู้มีปัญญาหยั่งรู้แท้จริง ปัญญาของท่านตั้งมั่นในตัตตวะตามความเป็นจริง ข้าพเจ้าไม่เห็นเช่นนี้ในผู้อื่น”

राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
द्विजवर्यःO best of the twice-born
द्विजवर्यः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + वर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संबोधनार्थे प्रशंसावाचकः
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम
एकःalone/unique
एकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (भवान्)
प्रतिभातिappears/seems
प्रतिभाति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-भा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइत्यादि-उद्धरणसूचक अव्यय (quotative particle)
निश्चितम्is certain/decided
निश्चितम्:
Visheshana (Predicate qualifier/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-चित् (धातु) → निश्चित (कृदन्त/कृत)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयविशेषणम् (अस्ति-लोपे)
यथाas/according to
यथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानवाचक (as/according as)
तत्त्ववतītrue/according to reality
तत्त्ववतī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित) → तत्त्ववत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (धीः)
तेyour
ते:
Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
धीःintellect/understanding
धीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
तथाso/likewise
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (so/in that way)
अन्यस्यof another (person)
अन्यस्य:
Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
मतिःopinion/thought
मतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Rājā (King)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇa (vipra), addressed as dvijavarya

Scene: A king, hands folded, addresses a serene brāhmaṇa-sage seated calmly, indicating the start of a sacred discourse in Kāśī’s atmosphere.

FAQs

True discernment (tattva-jñāna) is honored, and humility before wise brāhmaṇas is upheld as dharma.

The broader setting is Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśī Khaṇḍa, though this verse itself is part of a dialogue rather than direct tīrtha praise.

No explicit ritual is prescribed in this verse.