Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

अथ मध्येवरोधं स प्रविश्य निजमायया । दृष्टार्थमेव कथयन्स्त्रीणां विस्रंभभूरभूत्

atha madhyevarodhaṃ sa praviśya nijamāyayā | dṛṣṭārthameva kathayanstrīṇāṃ visraṃbhabhūrabhūt

แล้วเขาอาศัยมายาของตน ลอบเข้าไปยังเขตห้องในของสตรี กล่าวแต่เรื่องที่เหมือน “เห็นกับตา” และฟังดูสมเหตุสมผล จนกลายเป็นที่พึ่งแห่งความไว้วางใจของสตรีทั้งหลาย

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसम्बन्ध/अनन्तरार्थक-अव्यय (conjunctive adverb) = ‘then/now’
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
वरोधम्the inner quarters
वरोधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवरोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘inner apartments/women’s quarters’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Kriya (Adverbial action/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र-√विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्यय-कृदन्त) = ‘having entered’; उपसर्गः प्र-
निजमाययाby his own illusion
निजमायया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनिज + माया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः कर्मधारयः (निजा माया)
दृष्टार्थम्with his aim accomplished
दृष्टार्थम्:
Kriya (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootदृष्ट + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (दृष्टः अर्थः यस्य/दृष्टार्थम्) = ‘with purpose achieved/with the matter seen’
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
कथयन्speaking
कथयन्:
Kriya (Concomitant action/सहक्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमान-कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘telling/speaking’
स्त्रीणाम्of the women
स्त्रीणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
विस्रंभभूःa source of trust
विस्रंभभूः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootविस्रंभ + भू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (विस्रंभस्य भूः) = ‘ground/cause of confidence’
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलुङ्-लकार (अनद्यतनभूत/अोरिस्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A disguised figure enters a secluded inner courtyard; women listen as he speaks confidently, gesturing as if citing ‘evidence.’ The atmosphere is intimate yet uneasy, with a sense of hidden danger behind polite conversation.

K
Kāśī (context)

FAQs

Deceit gains entry by sounding ‘reasonable’; dharma requires careful discernment, especially where trust is easily won.

The larger Kāśī setting frames the episode; the verse itself is narrative and does not praise a named tīrtha.

None.