Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

सा पूजिता प्रयत्नेन सुखवस्तिप्रदा सदा । महादेवस्य पूर्वेण गोप्रेक्षं लिंगमुत्तमम्

sā pūjitā prayatnena sukhavastipradā sadā | mahādevasya pūrveṇa goprekṣaṃ liṃgamuttamam

เมื่อ “วิครหวตี” ได้รับการบูชาด้วยความเพียรจริง ย่อมประทานที่พำนักอันรื่นรมย์และความผาสุกอยู่เสมอ และทางทิศตะวันออกของมหาเทวะมีลึงค์อันประเสริฐชื่อ “โคเปรกษะ”

साshe/that (city)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पूजिताworshipped
पूजिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√पूज् (धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
प्रयत्नेनwith effort
प्रयत्नेन:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
सुखवस्तिप्रदाgiver of happy dwelling/prosperity
सुखवस्तिप्रदा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख + वस्ति + प्रद (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सुखं वस्तिं (सुखवस्ति) प्रददाति इति (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
महादेवस्यof Mahādeva
महादेवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; समासः—महान् + देवः (कर्मधारय)
पूर्वेणto the east (of)
पूर्वेण:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; दिक्शब्दः—‘to the east of’ (directional instrumental)
गोप्रेक्षम्‘Goprekṣa’ (cow-seeing)
गोप्रेक्षम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगो + प्रेक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—गाः प्रेक्षते इति (उपपद-तत्पुरुष)
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Vigrahavatī; Goprekṣa-liṅga

Type: ghat

Scene: Devotees worship Vigrahavatī with lamps and garlands; the scene then shifts to the east of Mahādeva where the Goprekṣa liṅga stands, adorned with bilva and a small Nandi, suggesting a calm, prosperous household blessing.

V
Vigrahavatī
M
Mahādeva (tīrtha)
G
Goprekṣa-liṅga
V
Vārāṇasī (implied)

FAQs

Devotional effort (prayatna) in worship bears tangible and subtle fruits—well-being in life and auspiciousness through Kāśī’s deity-network.

Vigrahavatī (as worship-worthy) and the Goprekṣa liṅga located east of the Mahādeva tīrtha.

Pūjā of Vigrahavatī ‘with effort’ is recommended; the verse also gives directional guidance for locating Goprekṣa-liṅga.