Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

विश्वकर्मेश्वरं लिंगं ज्ञानदं च तदुत्तरे । महामुंडेश्वरं लिंगं तस्य दक्षिणतः शुभम्

viśvakarmeśvaraṃ liṃgaṃ jñānadaṃ ca taduttare | mahāmuṃḍeśvaraṃ liṃgaṃ tasya dakṣiṇataḥ śubham

ทางทิศเหนือมีลึงค์นาม “วิศวกรรมेशวร” ผู้ประทานญาณอันรู้แจ้ง ทางทิศใต้มีลึงค์อันเป็นมงคลนาม “มหามุณเฑศวร”

विश्वकर्मेश्वरम्Viśvakarma-īśvara (name)
विश्वकर्मेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विश्वकर्मणः ईश्वरः)
लिङ्गम्liṅga (Śiva-emblem)
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ज्ञानदम्bestowing knowledge
ज्ञानदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञान + द (कृदन्त; √दा धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (ज्ञानं ददाति)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तत्to its/that
तत्:
Adhikarana (Reference point/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘तस्मिन्’ अर्थे (locative pronoun)
उत्तरेto the north (of it)
उत्तरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
महामुण्डेश्वरम्Mahāmuṇḍeśvara (name)
महामुण्डेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहā + मुण्ड + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (महान् मुण्डः यस्य/मुण्डानां ईश्वरः—नामरूपेण)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तस्यof it/of that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
दक्षिणतःto the south (of)
दक्षिणतः:
Adhikarana (Spatial relation/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदक्षिणतस् (अव्यय; तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (directional/ablatival adverb)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karma (Object complement/कर्मसम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; विशेषण (context: ‘(स्थितं) शुभम्’)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha: Viśvakarmeśvara Liṅga; Mahāmuṇḍeśvara Liṅga (associated with the Aṅgāraka Tīrtha precinct)

Type: kshetra

Scene: A small sacred precinct: the tīrtha at center, a northern shrine with a liṅga labeled Viśvakarmeśvara radiating a subtle ‘knowledge’ aura, and a southern shrine of Mahāmuṇḍeśvara with protective, auspicious presence; pilgrims move in a clockwise mini-parikrama.

K
Kāśī
V
Viśvakarmeśvara Liṅga
M
Mahāmuṇḍeśvara Liṅga

FAQs

Kāśī is mapped as a living sacred landscape where specific Śiva-liṅgas grant distinct spiritual fruits, including jñāna.

The liṅgas Viśvakarmeśvara and Mahāmuṇḍeśvara situated within Kāśī’s tīrtha-topography.

Implicitly, liṅga-darśana and worship at these named shrines; no explicit dāna/japa detail is stated in this verse.