Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 60

गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधिसर्पिः कुशोदकम् । एकरात्रोपवासश्च कृच्छ्रः सांतपनः स्मृतः

gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhisarpiḥ kuśodakam | ekarātropavāsaśca kṛcchraḥ sāṃtapanaḥ smṛtaḥ

ปัสสาวะโค มูลโค น้ำนม นมเปรี้ยว เนยใส และน้ำที่แช่หญ้ากุศะ พร้อมทั้งอุปวาสหนึ่งราตรี—ตบะชำระบาปนี้เรียกว่า ‘สางตปนะ กฤจฉระ’ (การเผาให้ร้อน)

गोमूत्रम्cow urine
गोमूत्रम्:
Karma (Object/कर्म; द्रव्यसूची)
TypeNoun
Rootगो + मूत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गोस्य मूत्रम्)
गोमयम्cow dung
गोमयम्:
Karma (Object/कर्म; द्रव्यसूची)
TypeNoun
Rootगो + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गोस्य मयम्)
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karma (Object/कर्म; द्रव्यसूची)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
दधिcurd
दधि:
Karma (Object/कर्म; द्रव्यसूची)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
सर्पिःghee
सर्पिः:
Karma (Object/कर्म; द्रव्यसूची)
TypeNoun
Rootसर्पिस्/सर्पिः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
कुशोदकम्water with kuśa grass
कुशोदकम्:
Karma (Object/कर्म; द्रव्यसूची)
TypeNoun
Rootकुश + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुशानाम् उदकम्/कुशैः संस्कृतम् उदकम्)
एकरात्रोपवासःa one-night fast
एकरात्रोपवासः:
Karta (Subject/कर्ता; समासवाच्य)
TypeNoun
Rootएक + रात्र + उपवास (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (एकरात्रस्य उपवासः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
कृच्छ्रःthe Kṛcchra (penance)
कृच्छ्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्रतनाम
सांतपनः(called) Sāṃtapana
सांतपनः:
Karta (Subject/कर्ता; विशेषण/नाम)
TypeNoun
Rootसांतपन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्रतनाम
स्मृतःis declared/considered
स्मृतः:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘is said/considered’

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse, typically Skanda to Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A ritual setting with kuśa grass, a small vessel of kuśodaka, and measured portions of cow-derived purifiers; the practitioner observes a night fast near a ghat-side shrine.

S
Sāṃtapana
K
Kuśa

FAQs

Ritual purity is reinforced through restrained living and symbolic purification, aligning the practitioner back to dharma.

The instruction occurs within Kāśī’s sacred teaching context (Kāśīkhaṇḍa), where expiations are presented as aids to liberation-oriented life.

Sāṃtapana kṛcchra: intake of specified purifying substances (gomūtra, gomaya, milk, curd, ghee, kuśa-water) plus a one-night fast.