Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

चक्रपुष्करिणी तीर्थे स्नातव्यं प्रतिवासरम् । पुष्पैः पत्रैः फलैस्तोयैरर्च्यो विश्वेश्वरः सदा

cakrapuṣkariṇī tīrthe snātavyaṃ prativāsaram | puṣpaiḥ patraiḥ phalaistoyairarcyo viśveśvaraḥ sadā

ที่ทิรถะจักรปุษกรินี พึงอาบน้ำชำระกายทุกวัน และพึงบูชาพระวิศเวศวรเป็นนิตย์ด้วยดอกไม้ ใบไม้ ผลไม้ และน้ำ

चक्रपुष्करिण्याम्at Cakrapuṣkariṇī (the tank)
चक्रपुष्करिण्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचक्रपुष्करिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; (पाठे 'चक्रपुष्करिणी' इति, अर्थतः सप्तमी अपेक्षा)
तीर्थेat the sacred ford/place
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
स्नातव्यम्one should bathe
स्नातव्यम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootस्नातव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्ना धातोः)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय; अर्हार्थक (gerundive: 'to be bathed')
प्रतिवासरम्every day
प्रतिवासरम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + वासर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमासः; अव्ययत्वेन कालवाचक (every day)
पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
पत्रैःwith leaves
पत्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
फलैःwith fruits
फलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
तोयैःwith water
तोयैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतोय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
अर्च्यःshould be worshipped
अर्च्यः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootअर्च्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; अर्च् धातोः)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय; अर्हार्थक (gerundive: 'to be worshipped')
विश्वेश्वरःViśveśvara (Lord of the universe)
विश्वेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईश्वरः)
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Cakrapuṣkariṇī

Type: kund

Listener: null

Scene: Morning at a lotus-filled pond (puṣkariṇī): devotees bathe; nearby, a shrine of Viśveśvara receives offerings of flowers, leaves, fruits, and water; the scene is orderly and devotional.

C
Cakrapuṣkariṇī Tīrtha
V
Viśveśvara
K
Kāśī

FAQs

Daily tīrtha-bathing and simple, sincere worship of Viśveśvara are upheld as the steady path of Kāśī-dharma.

Cakrapuṣkariṇī Tīrtha in Kāśī, linked with daily sacred bathing.

Prativāsara-snana (daily bath) at Cakrapuṣkariṇī and daily pūjā of Viśveśvara with flowers, leaves, fruits, and water.